Azərbaycanın müstəqillik tarixi mürəkkəb siyasi proseslərin, milli iradənin sınaqdan keçdiyi çətin mərhələlərin və nəticə etibarilə, dövlətçilik ənənələrinin bərqərar olduğu şərəfli bir yolun salnaməsidir. XX əsrin sonlarında sovet imperiyasının dağılması ilə yenidən dövlət müstəqilliyinə qovuşan Azərbaycan Respublikası, bərpa etdiyi suverenliyini qoruyub saxlamaq baxımından son dərəcə ağır bir tarixi şəraitlə üz-üzə qalmışdı. 1991-1993-cü illəri əhatə edən bu dövr, yalnız daxili siyasi çəkişmələrin deyil, həm də xarici hərbi təcavüzün, iqtisadi böhranın və dövlət idarəçiliyindəki dərin boşluqların fonunda ölkənin varlığı üçün real təhlükə mənbəyinə çevrilmişdi. Müstəqilliyin ilk illərində müşahidə olunan idarəçilik böhranı, hakimiyyət uğrunda mübarizə və cəbhədəki uğursuzluqlar xalqın gələcəyə olan inamını sarsıtmış, ölkəni vətəndaş müharibəsi və parçalanma astanasına gətirib çıxarmışdı. Məhz belə bir kritik məqamda, xalqın təkidli tələbi ilə böyük dövlət xadimi Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı, Azərbaycanın siyasi tarixində dönüş nöqtəsi təşkil etdi və müstəqilliyin əbədiliyini təmin edən tarixi bir missiyanın başlanğıcı oldu.
1993-cü ilin iyununda ölkədə yaranmış vəziyyət dövlətçiliyin məhvi demək idi. Gəncədə baş verən hərbi qiyam, cənubda və şimalda separatçı meyillərin baş qaldırması, ölkənin hərbi-siyasi cəhətdən tamamilə nəzarətdən çıxması dövləti birbaşa yox olmaq təhlükəsi qarşısında qoymuşdu. Belə bir xaotik mühitdə xalqın yeganə çıxış yolu kimi Heydər Əliyevə üz tutması, əslində, cəmiyyətin öz gələcəyini məhz təcrübəli, dövlətçilik təfəkkürünə malik bir liderin rəhbərliyi altında görmək istəyinin təcəssümü idi. Heydər Əliyevin Naxçıvandan Bakıya dəvət edilməsi, 15 iyun 1993-cü ildə Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi ilə başlanan proses, 15 iyun tarixini Azərbaycan dövlətçilik təqviminə “Milli Qurtuluş Günü” kimi qızıl hərflərlə yazdı. Bu gün sadəcə rəsmi bir bayram deyil, Azərbaycanın bir dövlət kimi mövcudluğunu qoruyub saxlaması, xaos və anarxiyanın qarşısının alınması və sabitliyin bərqərar olması uğrunda atılan ilk və ən qətiyyətli addımdır.
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə ölkənin ictimai-siyasi həyatında fundamental dəyişikliklər prosesi start götürdü. İlk növbədə, daxili sabitliyin təmin edilməsi istiqamətində konkret addımlar atıldı. Dövlət intizamının bərpası, qanunsuz silahlı birləşmələrin tərksilah edilməsi və hakimiyyət orqanları arasında iyerarxiyanın qurulması dövlətçiliyin möhkəmlənməsinə xidmət edirdi. Heydər Əliyevin siyasi bacarığı və nüfuzu ölkədaxili gərginliyi səngitməyə, vətəndaş müharibəsi təhlükəsini aradan qaldırmağa imkan verdi. Bu dövr, həm də Azərbaycanın dünya birliyi tərəfindən tanınması və beynəlxalq təcrid vəziyyətindən çıxarılması üçün diplomatik fəaliyyətin genişləndirilməsi ilə yadda qaldı. Heydər Əliyev, ilk növbədə, Azərbaycanın strateji maraqlarını müəyyənləşdirdi və beynəlxalq münasibətlər sistemində balanslaşdırılmış xarici siyasət kursunu əsas götürdü.
İqtisadi sahədə atılan tarixi addımlar isə dövlət müstəqilliyinin iqtisadi sütunlarını yaratmaq məqsədi daşıyırdı. Ölkə iqtisadiyyatının bərpası üçün Heydər Əliyevin neft strategiyası həlledici rol oynadı. 1994-cü ildə imzalanan “Əsrin müqaviləsi”, Azərbaycanın dünya enerji bazarında yerini müəyyən etməklə yanaşı, həm də ölkənin uzunmüddətli iqtisadi inkişafının təməlini qoydu. Bu müqavilə sadəcə iqtisadi sənəd deyildi; bu, Azərbaycanın suverenliyini təsdiq edən, beynəlxalq aləmə inteqrasiyasını sürətləndirən və ölkəyə investisiya axınını təmin edən siyasi-iqtisadi qarantiyaya çevrildi. Məhz bu iqtisadi qüdrət sonrakı onilliklərdə Azərbaycanın həm hərbi potensialının güclənməsində, həm də regional layihələrin lideri kimi çıxış etməsində əsas baza oldu.
Dövlət quruculuğu prosesində ideoloji əsasların formalaşdırılması da mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Heydər Əliyev azərbaycançılıq məfkurəsini dövlətçilik ideologiyasının özəyi kimi müəyyənləşdirdi. Bu ideologiya, ölkədə yaşayan bütün etnik qrupları və sosial təbəqələri vahid bir milli amal ətrafında birləşdirdi, cəmiyyətdə milli həmrəyliyi və tolerantlığı təmin etdi. Azərbaycançılıq, keçmişin zəngin mədəni və tarixi irsi ilə müasir dövlətin demokratik və hüquqi prinsiplərini birləşdirən bir körpü rolunu oynadı. Ulu Öndərin bu ideoloji mirası, vətəndaşların dövlətə olan inamını bərpa etdi və müstəqilliyin mənəvi bazasını gücləndirdi. Eyni zamanda, ordu quruculuğu sahəsində atılan addımlar, nizami ordunun yaradılması istiqamətində görülən tədbirlər Azərbaycanın öz torpaqlarını müdafiə etmək qüdrətini artıran amillərdən biri oldu.
Milli Qurtuluş Günü, eyni zamanda, dövlət idarəçiliyində sistemli və ardıcıl islahatların başlanğıcı kimi qiymətləndirilməlidir. Hüquqi dövlət quruculuğu, demokratik təsisatların formalaşdırılması və insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunması istiqamətində qəbul edilən qanunlar, Azərbaycanın müasir dünya standartlarına inteqrasiyasını sürətləndirdi. Konstitusiyanın qəbulu, parlament seçkilərinin keçirilməsi, bazar iqtisadiyyatına keçid üçün normativ bazanın formalaşdırılması, ölkənin hüquqi dövlət yolunda inamla addımladığını təsdiqləyirdi. İnzibati islahatlar, korrupsiya ilə mübarizə tədbirləri və dövlət idarəçiliyində şəffaflığın artırılması, vətəndaş cəmiyyətinin formalaşmasına şərait yaratdı.
Bu tarixi hadisənin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, o, xalqın öz dövlətini, öz müstəqilliyini qorumaq üçün göstərdiyi qətiyyətin və milli iradənin təntənəsidir. Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə başlamış bu yol, bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Ulu Öndərin əsasını qoyduğu siyasi kursun, modernləşmə strategiyasının və iqtisadi-siyasi islahatların davamlılığı, Azərbaycanı regionun ən qüdrətli və sabit ölkəsinə çevirmişdir. Müstəqillik illərində əldə olunan hər bir uğur – istər iqtisadi tərəqqi, istər hərbi qüdrətin artması, istərsə də beynəlxalq nüfuzun yüksəlməsi – məhz 1993-cü ildə başlanmış bu qurtuluş missiyasının məntiqi nəticəsidir.
Bu gün Azərbaycan, öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş, qalib bir dövlət kimi regionda və dünyada söz sahibidir. Tarixin müxtəlif mərhələlərində qarşıya çıxan çağırışlara adekvat cavab verən, milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edən müasir Azərbaycan, öz inkişaf yolunu inamla davam etdirir. Milli Qurtuluş Günü, keçmişlə gələcək arasında bir bağ, dövlətçilik tariximizin ən parlaq səhifələrindən biri olaraq qalmaqdadır. O, həm də dövlət müstəqilliyinin nə qədər çətinliklərlə qazanıldığını və onun qorunmasının hər bir vətəndaşın müqəddəs borcu olduğunu xatırladan tarixi bir dərslikdir. Azərbaycan dövləti, özünün tarixi ənənələrinə sadiq qalaraq, daim tərəqqiyə, sabitliyə və firavanlığa doğru irəliləmək əzmini nümayiş etdirir. Bu inkişaf yolu, milli dövlətçiliyimizin möhkəmlənməsinə, xalqımızın rifahının yüksəlməsinə və Azərbaycanın dünya birliyində layiq olduğu yeri tutmasına xidmət edir. 15 İyun, xalqın öz liderinə, öz dövlətinə və gələcəyinə inamının rəmzi olaraq, gələcək nəsillər üçün bir dövlətçilik məktəbi kimi əhəmiyyətini qoruyub saxlayır.
Hüseynalıyeva Aydan,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
