Qarabağ Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmışərazisidir və ölkəmizin suverenliyinin ayrılmazhissəsidir. Buna görə də Azərbaycanda akkreditəolunmuş diplomatik nümayəndələrin Qarabağ və ŞərqiZəngəzura səfərinə Ermənistan cəmiyyətinin müəyyəndairələri tərəfindən etiraz edilməsi AzərbaycanRespublikasının suveren hüquqlarına hörmətsizyanaşma kimi qiymətləndirilir. Belə reaksiyalarErmənistanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü vəsuverenliyini tanıması ilə bağlı mövqeyi ilə ziddiyyəttəşkil edən yanaşmaların hələ də mövcud olduğunugöstərir.
Xarici diplomatların Azərbaycanın müxtəlifbölgələrinə, o cümlədən Qarabağ və Şərqi Zəngəzurasəfər etməsi ölkəmizin daxili məsələsidir. Diplomatiknümayəndələrin bölgədə həyata keçirilən bərpa-quruculuq işləri ilə tanış olması, yeni infrastrukturlayihələrini yerində görməsi və Azərbaycanın inkişafproseslərini müşahidə etməsi hər hansı başqa tərəfinmüdaxilə edə biləcəyi məsələ deyil. Azərbaycanınsuveren ərazisində kimin hansı məqsədlə səfər etməsiölkənin müvafiq dövlət qurumlarının səlahiyyətləriçərçivəsində müəyyən edilir.
Bu baxımdan Ermənistan cəmiyyətinin müəyyəndairələrinin xarici diplomatları səfərlərinə görə hədəfəalması və onlara qarşı təzyiq xarakterli çağırışlarsəsləndirməsi ciddi suallar doğurur. Diplomatiknümayəndələr öz dövlətlərini təmsil edir və onlarınAzərbaycan ərazisində fəaliyyəti diplomatikmünasibətlər çərçivəsində həyata keçirilir. Xaricidiplomatların Azərbaycanın suveren ərazisinə səfərinəgörə ictimai təzyiqə məruz qoyulması beynəlxalqdiplomatik münasibətlər baxımından da arzuolunmazyanaşmadır.
Diplomatik korpusun Qarabağ və Şərqi Zəngəzurasəfəri eyni zamanda Azərbaycanın ərazi bütövlüyününbeynəlxalq səviyyədə tanındığını və bölgəninölkəmizin ayrılmaz hissəsi kimi qəbul edildiyinigöstərən fakt kimi təqdim olunur. Müxtəlif dövlətlərinAzərbaycanda fəaliyyət göstərən diplomatiknümayəndələrinin bu ərazilərə səfər etməsi onlarınAzərbaycanın suveren ərazisində olduqlarını qəbuletdiklərini nümayiş etdirir. Səfər iştirakçılarınınbölgədə aparılan quruculuq işləri ilə tanış olması dayeni reallıqların beynəlxalq diplomatik dairələrtərəfindən müşahidə edildiyini göstərir.
Ermənistanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə vəsuverenliyinə hörmət etməsi regionda sülhün təminolunması baxımından mühüm prinsipdir. Bu prinsipyalnız rəsmi sənədlərdə öz əksini tapmaqlaməhdudlaşmamalı, həm də ictimai və siyasi müstəvidəözünü göstərməlidir. Azərbaycanın suveren ərazisindəkeçirilən diplomatik səfərlərə qarşı etirazlarınsəsləndirilməsi isə bu istiqamətdə hələ də müəyyənproblemlərin olduğunu göstərir.
Azərbaycan Qarabağ və Şərqi Zəngəzurdagenişmiqyaslı bərpa və quruculuq proqramları həyatakeçirir. Şəhər və kəndlər yenidən qurulur, müasirinfrastruktur yaradılır, sosial obyektlər istifadəyəverilir, keçmiş məcburi köçkünlərin doğmatorpaqlarına qayıdışı təmin edilir. Xarici diplomatlarınbu proseslərlə yerində tanış olması Azərbaycanın daxiliinkişaf siyasətinin təqdimatından başqa bir şey deyil.
Burada əsas diqqət yetirilməli məqam Azərbaycanınsuverenliyinə hörmət prinsipidir. Əgər ErmənistanAzərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyırsa, butanınmanın məntiqi nəticəsi olaraq QarabağınAzərbaycan ərazisi olduğunu və burada həyatakeçirilən proseslərin Azərbaycanın daxili işi olduğunuqəbul etməlidir. Bu reallığın qəbul edilməsiAzərbaycan-Ermənistan münasibətlərininnormallaşdırılması və regionda uzunmüddətli sülhünmöhkəmləndirilməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Diplomatik korpusun səfəri bir daha göstərir ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur Azərbaycan dövlətininhəyata keçirdiyi bərpa və inkişaf siyasətinin əsasistiqamətlərindən biridir. Bu ərazilərdə baş verənprosesləri xarici diplomatların yerində müşahidəetməsi beynəlxalq diplomatik təcrübənin normalelementidir. Buna qarşı Ermənistan cəmiyyətininmüəyyən dairələrinin sərt reaksiyası isə artıqAzərbaycan-Ermənistan münasibətlərində keçmişdənqalan siyasi və psixoloji yanaşmaların təsirini göstərir.
Hazırda regionun qarşısında yeni imkanlar açılıb. Azərbaycan sülh və əməkdaşlıq gündəliyininirəlilədilməsinin tərəfdarı olduğunu bəyan edir. Beləbir şəraitdə tərəflərin bir-birinin suverenliyinə hörmətetməsi, qarşılıqlı etimadı zəiflədən ritorikadanuzaqlaşması və yeni reallıqları qəbul etməsi vacibdir. Ermənistan cəmiyyətində də bu istiqamətdə sağlam vəkonstruktiv yanaşmaların güclənməsi regionungələcəyi baxımından əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın suveren ərazisində diplomatiknümayəndələrin sərbəst hərəkəti ölkəmizin hüquqi vəsiyasi reallığının tərkib hissəsidir. Buna hər hansıformada müdaxilə cəhdi Azərbaycanın daxili işlərinəmünasibətdə yolverilməz yanaşma kimiqiymətləndirilir. Qarabağın Azərbaycanın ayrılmazhissəsi olduğu reallığı artıq dəyişməzdir və bu reallığahörmət Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində yenimərhələnin əsas prinsiplərindən biri olmalıdır.
Zümrüd Əliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
