Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda zəngin enerji ehtiyatlarına malik olan və neft ilə təbii qazı xarici ölkələrə ixrac edən yeganə dövlətdir. Ölkənin bu sahədəki üstün mövqeyi onun həm iqtisadi inkişafında, həm də regional və beynəlxalq enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynamasına səbəb olmuşdur. Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən geniş neft və qaz yataqları Azərbaycanın enerji strategiyasının əsasını təşkil edir.
Azərbaycanın neft sənayesinin tarixi XIX əsrin sonlarına gedib çıxır. Bakı dünyada ilk sənaye üsullu neft hasilatının aparıldığı mərkəzlərdən biri olmuşdur. Müstəqillik əldə edildikdən sonra isə ölkə enerji sektorunun inkişafı istiqamətində yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çıxarılmasında dönüş nöqtəsi olmuşdur. Bu müqavilə ölkəyə iri həcmli xarici investisiyaların cəlb olunmasına və enerji infrastrukturunun müasir tələblərə uyğun qurulmasına şərait yaratmışdır.
Zamanla Azərbaycan beynəlxalq enerji layihələrinin təşəbbüskarı və iştirakçısı kimi tanınmışdır. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri Xəzər neftinin Aralıq dənizinə çıxarılmasını təmin etmiş, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri isə Azərbaycan qazının regional bazarlara nəqlini mümkün etmişdir. Daha sonra reallaşdırılan Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi Azərbaycanın Avropa ölkələri üçün etibarlı enerji tərəfdaşı olduğunu bir daha sübut etmişdir. Bu layihələr region ölkələri arasında iqtisadi əməkdaşlığı gücləndirmiş və geosiyasi sabitliyə töhfə vermişdir.
Enerji ixracı Azərbaycanın iqtisadiyyatında əsas gəlir mənbələrindən biri olmaqla yanaşı, sosial-iqtisadi inkişafın sürətlənməsinə də şərait yaratmışdır. Neft və qaz gəlirləri hesabına ölkədə infrastruktur layihələri həyata keçirilmiş, sənaye və kənd təsərrüfatı sahələri inkişaf etdirilmiş, əhalinin həyat səviyyəsi yüksəlmişdir. Eyni zamanda, Azərbaycan enerji gəlirlərindən səmərəli istifadə edərək iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətini də həyata keçirməyə başlamışdır.
Nəticə olaraq, Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda enerji ehtiyatlarına malik və onları beynəlxalq bazarlara çıxaran aparıcı ölkədir. Onun həyata keçirdiyi uğurlu enerji siyasəti ölkənin iqtisadi gücünü artırmaqla yanaşı, regional əməkdaşlığın və enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında əvəzsiz rol oynayır.
Mətanət Cəfərova,
Yeni Azərbaycan Partiyası
