31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü: Tarixin Qanlı Səhifəsi və Milli Yaddaşımız Azərbaycan tarixinin ən faciəli və ağrılı səhifələrindən biri 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günüdür. Bu gün xalqımıza qarşı törədilmiş kütləvi qırğınların, etnik təmizləmə siyasətinin və insanlığa qarşı cinayətlərin xatirəsinə həsr olunur. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş verən bu hadisələr təkcə Bakı şəhərində deyil, Azərbaycanın bir çox bölgələrində – Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur, Naxçıvan və digər ərazilərdə minlərlə günahsız azərbaycanlının qətlə yetirilməsi ilə nəticələnmişdir. 1918-ci ildə Mart qırğınları zamanı Azərbaycan torpaqlarında baş verən hadisələr siyasi qarışıqlıq və hakimiyyət uğrunda mübarizə fonunda həyata keçirilmişdi. Bu dövrdə Bakı Soveti və erməni silahlı dəstələri dinc azərbaycanlı əhaliyə qarşı kütləvi hücumlar təşkil etmişdilər.
Həmin dövrdə Bakı Sovetinə rəhbərlik edən Stepan Şaumyan və onun rəhbərlik etdiyi silahlı qüvvələr şəhərdə yaşayan azərbaycanlı əhaliyə qarşı genişmiqyaslı hücumlara başlamışdılar. 1918-ci ilin mart ayının son günlərində Bakıda başlanan qırğınlar qısa müddətdə digər bölgələrə də yayıldı. Şamaxıda baş verən hadisələr xüsusilə ağır nəticələrlə yadda qaldı. Şamaxı şəhəri və ətraf kəndlərdə minlərlə insan öldürüldü, evlər yandırıldı, tarixi və dini abidələr dağıdıldı. Şamaxı Cümə Məscidi də daxil olmaqla bir çox tarixi abidələr məhv edildi. Quba bölgəsində isə vəziyyət daha dəhşətli idi. 2007-ci ildə Qubada kütləvi məzarlığın aşkar edilməsi bu faciənin miqyasını bir daha sübut etdi. Quba Soyqırımı Memorial Kompleksi bu hadisələrin canlı şahidi kimi bu gün də fəaliyyət göstərir. Tarixi mənbələr göstərir ki, bu hadisələr zamanı təkcə Bakıda 12 mindən çox azərbaycanlı qətlə yetirilmişdir. Ümumilikdə isə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində on minlərlə insan öldürülmüş, yüzlərlə kənd dağıdılmış, minlərlə ailə didərgin düşmüşdür. Bu hadisələr azərbaycanlılara qarşı planlı şəkildə həyata keçirilmiş etnik təmizləmə siyasəti idi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə bu hadisələrə hüquqi-siyasi qiymət verilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdı.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti tərəfindən 1918-ci ildə Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası yaradılmışdı. Komissiya hadisələrin araşdırılması, sübutların toplanması və cinayətkarların müəyyən edilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərmişdi. Lakin 1920-ci ildə Azərbaycanın sovetləşdirilməsi bu prosesin yarımçıq qalmasına səbəb oldu. Uzun illər sovet dövründə bu hadisələr haqqında danışmaq qadağan edilmişdi. Tarixi həqiqətlər gizlədilmiş, xalqın yaddaşından silinməyə çalışılmışdı. Yalnız Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bu məsələyə yenidən diqqət yetirildi. 1998-ci ildə Heydər Əliyev tərəfindən 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi rəsmi şəkildə qeyd olunması haqqında fərman imzalandı. Bu fərmanla hadisələrə ilk dəfə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verildi. Bu gün 31 Mart Azərbaycan xalqının milli yaddaşında dərin iz buraxmış faciə kimi anılır. Hər il ölkəmizin müxtəlif bölgələrində soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad edilir, memorial komplekslər ziyarət olunur, tədbirlər keçirilir. Bu hadisələrin unudulmaması və gələcək nəsillərə çatdırılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Müasir dövrdə Azərbaycan dövləti bu faciənin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması istiqamətində mühüm addımlar atır. İlham Əliyev tərəfindən aparılan siyasət nəticəsində tarixi həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində mühüm işlər görülür.
Xarici ölkələrdə konfranslar, sərgilər və tədbirlər keçirilir, müxtəlif dillərdə kitablar və materiallar hazırlanır. 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü yalnız keçmişin xatırlanması deyil, həm də gələcək üçün mühüm dərsdir. Bu faciə xalqımızın milli birliyini daha da möhkəmləndirir, tariximizin qorunmasının vacibliyini bir daha göstərir. Azərbaycan xalqı bu faciəni heç vaxt unutmur və gələcək nəsillərə ötürərək tarixi həqiqətlərin yaşamasını təmin edir. Bu gün 31 Mart soyqırımı qurbanlarının xatirəsi dərin hörmət və ehtiramla yad edilir. Bu faciə Azərbaycan xalqının yaddaşında silinməz iz buraxmışdır. Tarixi həqiqətlərin qorunması, dünyaya çatdırılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi hər bir azərbaycanlının borcudur. Azərbaycan xalqı öz tarixini unutmur və bu faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün daim mübarizə aparır.
Məmmədova Nərmin,
Yeni Azərbaycan Partiyası, məsləhətçi
