Anadilli mətbuat hər bir xalqın milli kimliyinin, dilinin, mədəniyyətinin və mənəvi dəyərlərinin qorunması və inkişaf etdirilməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycan milli mətbuatının yaranması xalqımızın milli oyanışının, maarifçilik hərəkatının və azad söz ənənələrinin formalaşmasında mühüm mərhələ olmuşdur. Məhz ana dilində nəşr olunan ilk qəzet – “Əkinçi” Azərbaycan xalqının milli mətbuat tarixinin başlanğıcını qoymuş və sonrakı inkişafın möhkəm təməlini yaratmışdır.
1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi və publisist Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr edilən “Əkinçi” qəzeti Azərbaycan dilində işıq üzü görən ilk mətbu orqan idi. Həmin dövrdə ana dilində qəzet nəşr etmək böyük cəsarət və fədakarlıq tələb edirdi. Həsən bəy Zərdabi yaxşı anlayırdı ki, xalqın maariflənməsi və tərəqqisi yalnız ana dilində aparılan təbliğat və maarifçilik fəaliyyəti ilə mümkündür. Buna görə də o, qəzeti sadə və anlaşıqlı dildə nəşr edərək geniş oxucu auditoriyasına müraciət etmişdir.
Anadilli mətbuatın əsas missiyası xalqın maariflənməsinə, milli şüurun formalaşmasına və Azərbaycan dilinin inkişafına xidmət etmək idi. “Əkinçi”nin səhifələrində elm, təhsil, kənd təsərrüfatı, səhiyyə, mədəniyyət və ictimai həyatla bağlı maarifləndirici məqalələr dərc olunur, insanlar elmə, biliyə və tərəqqiyə çağırılırdı. Bu yanaşma ana dilinin nüfuzunun artmasına, milli dəyərlərin qorunmasına və cəmiyyətin inkişafına mühüm töhfə verdi.
“Əkinçi”dən sonra nəşr olunan “Ziya”, “Kəşkül”, “Şərqi-Rus”, “Həyat”, “Füyuzat”, “İrşad”, “Molla Nəsrəddin” və digər mətbu orqanlar da Azərbaycan dilində jurnalistikanın inkişafını davam etdirərək milli mətbuat ənənələrini daha da zənginləşdirdilər. Bu nəşrlər yalnız informasiya vasitəsi kimi deyil, həm də milli ideyaların, azadlıq düşüncəsinin, maarifçiliyin və mədəni tərəqqinin əsas tribunalarından biri kimi fəaliyyət göstərirdilər.
Müstəqillik dövründə Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi inkişafı və qorunması istiqamətində həyata keçirilən siyasət anadilli mətbuatın inkişafına da geniş imkanlar yaratmışdır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında dövlət dilinin statusunun təsbit olunması, Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və tətbiq dairəsinin genişləndirilməsi ilə bağlı qəbul edilən qərarlar milli medianın fəaliyyətinə müsbət təsir göstərmişdir.
Bu gün Azərbaycan mediası müasir texnologiyaların imkanlarından istifadə etməklə ana dilində zəngin və rəngarəng informasiya məkanı formalaşdırmışdır. Televiziya və radio kanalları, qəzetlər, xəbər agentlikləri, internet portalları və sosial media platformaları Azərbaycan dilində operativ, obyektiv və keyfiyyətli informasiya təqdim edir. Anadilli media milli-mənəvi dəyərlərin təbliği, dövlətçilik ideyalarının möhkəmləndirilməsi, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi və cəmiyyətin maarifləndirilməsi istiqamətində mühüm vəzifələr yerinə yetirir.
Qloballaşma və rəqəmsallaşma şəraitində ana dilinin informasiya məkanında qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xarici informasiya axınının sürətlə artdığı bir dövrdə Azərbaycan dilində fəaliyyət göstərən media qurumlarının məsuliyyəti daha da artır. Peşəkar, obyektiv və milli maraqlara əsaslanan anadilli mətbuat həm milli informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasına, həm də Azərbaycan həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasına mühüm töhfə verir.
Bu gün anadilli mətbuat yalnız informasiya yayan vasitə deyil, həm də milli yaddaşın, mədəni irsin və dövlətçilik ənənələrinin qoruyucusudur. Həsən bəy Zərdabinin “Əkinçi” ilə əsasını qoyduğu bu şərəfli yol artıq bir əsrdən çoxdur ki, uğurla davam edir. Müasir Azərbaycan mediası da həmin ənənələrə sadiq qalaraq ana dilimizin inkişafına, milli kimliyimizin qorunmasına və cəmiyyətimizin tərəqqisinə xidmət etməyə davam edir.
Ömər Bağırlı,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
