Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixi xalqımızın öz müstəqilliyini qoruyub saxlamaq, onu dönməz etmək və cəmiyyətin tərəqqisini təmin etmək uğrunda apardığı gərgin, məsuliyyətli və şərəfli mübarizənin salnaməsidir. Bu salnamənin ən parlaq və həlledici səhifələrindən biri, şübhəsiz ki, 1993-cü ilin 15 iyun tarixidir. Milli Qurtuluş Günü kimi əbədiləşən bu tarix, sadəcə təqvimdəki bir gün deyil, bütöv bir xalqın öz taleyini yenidən əlinə aldığı, siyasi xaosun, parçalanma təhlükəsinin qarşısını aldığı və sabitlik, inkişaf yoluna qədəm qoyduğu mühüm bir dönüş nöqtəsidir. Bu günün mahiyyətini dərk etmək üçün, Azərbaycanın həmin dövrdə üzləşdiyi ağır geosiyasi və daxili ictimai-siyasi vəziyyəti, dövlətçilik ənənələrinin məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qaldığı mürəkkəb tarixi şəraiti dərindən təhlil etmək zəruridir.
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra Azərbaycan çox çətin və keşməkeşli bir sınaqla üz-üzə qalmışdı. Bir tərəfdən erməni təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın işğalı, digər tərəfdən isə hakimiyyət uğrunda gedən daxili çəkişmələr, iqtisadi tənəzzül və idarəçilik böhranı gənc respublikanı məhv olmaq təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qoymuşdu. Hakimiyyətdəki səriştəsizlik, müxtəlif silahlı birləşmələrin ölkədə yaratdığı özbaşınalıq və anarxiya dövlətçiliyin təməl prinsiplərini sarsıtmışdı. İnsanlarda gələcəyə olan inamın itirilməsi, regionlarda mərkəzi hakimiyyətə itaətsizliyin baş alıb getməsi və vətəndaş müharibəsinin astanasında olmaq o dövrün ən acı reallıqları idi. Dövlət institutları iflic olmuş, ölkənin beynəlxalq müstəvidə nüfuzu aşağı düşmüşdü. Belə bir tarixi məqamda, xalqın yeganə ümidi öz liderinə – Heydər Əliyevə bağlı idi.
Xalqın təkidli və kütləvi tələbi ilə 1993-cü ilin iyununda Naxçıvandan Bakıya qayıdan Heydər Əliyev, ilk növbədə, ölkəni daxili çəkişmələrdən və parçalanma təhlükəsindən xilas etmək kimi tarixi bir missiyanı öz üzərinə götürdü. 15 iyun 1993-cü ildə onun Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi ilə ölkədəki siyasi vəziyyət köklü şəkildə dəyişməyə başladı. Bu hadisə təkcə parlamentin, bütövlükdə dövlətin taleyində həlledici rol oynadı. Heydər Əliyevin böyük təcrübəsi, siyasi uzaqgörənliyi və xalqın ona olan sonsuz etimadı tez bir zamanda cəmiyyətdə barışın, sabitliyin və dövlət intizamının bərpasına şərait yaratdı. O, qısa müddətdə ölkəni vətəndaş qarşıdurmasından çıxardı və dövlətçilik atributlarının qorunması istiqamətində qətiyyətli addımlar atdı.
Qurtuluş prosesi təkcə siyasi böhranın aradan qaldırılması ilə məhdudlaşmırdı; bu, eyni zamanda dövlətçilik ideologiyasının formalaşması və beynəlxalq miqyasda nüfuzun artırılması demək idi. Heydər Əliyev ölkəni xaotik vəziyyətdən çıxararaq hüquqi, dünyəvi və demokratik dövlət quruculuğu yoluna çıxardı. İqtisadi islahatların təməli qoyuldu, bazar iqtisadiyyatına keçid üçün zəruri addımlar atıldı, xarici investisiyaların cəlb edilməsi üçün əlverişli mühit yaradıldı və “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması ilə Azərbaycanın dünya enerji bazarında mövqeyi möhkəmləndi. Bu, təkcə iqtisadi uğur deyil, həm də Azərbaycanın müstəqilliyinin iqtisadi təminatının yaradılması, ölkənin öz resurslarına sahib çıxması demək idi.
Qurtuluşun fəlsəfəsi xalqın öz milli kimliyini dərk etməsində, azərbaycançılıq məfkurəsinin bütün cəmiyyəti birləşdirən mənəvi bir qüvvə kimi çıxış etməsində öz əksini tapır. Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji xətt, müstəqil siyasət yürütmək və dövlət maraqlarını hər şeydən üstün tutmaq prinsipləri bu gün də Azərbaycanın davamlı inkişafının əsasını təşkil edir. Məhz həmin dövrdə qoyulan möhkəm təməl, daha sonra Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilərək Azərbaycanın regionda söz sahibi olan, hərbi və iqtisadi cəhətdən qüdrətli bir dövlətə çevrilməsinə səbəb olmuşdur. 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan möhtəşəm qələbə və işğaldan azad olunan torpaqlarımızda aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri, 1993-cü ildə qurtuluşu ilə təməli qoyulan dövlətçilik xəttinin və milli birliyin ən yüksək təzahürüdür.
Azərbaycanın bugünkü yüksəlişi, beynəlxalq aləmdə qazandığı yüksək nüfuz, müstəqil xarici siyasət kursu və ərazi bütövlüyünün tam bərpası 15 iyunun tarixi əhəmiyyətini daha da bariz şəkildə nümayiş etdirir. Milli Qurtuluş Günü, keçmişimizdən gələn dərs, bugünümüzün reallığı və gələcəyimizin ən etibarlı təminatıdır. Xalqın öz liderinə, liderin isə xalqına olan sarsılmaz bağlılığı, dövlət maraqlarını hər şeydən üstün tutmaq prinsipi müstəqil Azərbaycanın əsas uğur düsturuna çevrilmişdir. Bu gün milli qürur və fərəh hissi ilə qeyd etdiyimiz 15 iyun, dövlət müstəqilliyimizin möhkəmlənməsi, xalqımızın milli birliyinin təmin olunması və Azərbaycanın firavan gələcəyə doğru inamla irəliləməsinin rəmzidir.
Ötən illər ərzində qazanılan bütün nailiyyətlər, həyata keçirilən strateji layihələr və xalqın birliyi göstərir ki, 1993-cü ilin iyununda xalqın iradəsi ilə seçilmiş yol Azərbaycan üçün yeganə və doğru yol olmuşdur. Bu yol, dövlətçiliyin sarsılmazlığını, xalqın azadlığını və əbədi müstəqilliyimizi təmin edən tarixi bir zəfər yoludur. Həmin günün hadisələri bir daha sübut etdi ki, xalqın öz lideri ətrafında sıx birləşməsi, milli iradənin və dövlətçilik təfəkkürünün hakim olması hər bir çətinliyin aradan qaldırılmasında, ölkənin qarşısında duran böyük çağırışların uğurla dəf edilməsində həlledici şərtdir. Azərbaycan xalqı bu tarixi günü böyük ehtiramla yad edərək, keçilən şərəfli yolu qiymətləndirir və gələcəyə inamla baxaraq dövlətçilik ənənələrini daha da zənginləşdirməkdə davam edir.
Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan dövlətinin suverenliyinin rəmzi kimi zaman keçdikcə öz tarixi əhəmiyyətini daha da qabardır. Bu gün biz təkcə 1993-cü ildəki xilaskarlıq missiyasını deyil, eyni zamanda həmin xilaskarlıqdan qaynaqlanan və bu günə qədər davam edən, dövləti daha da qüdrətləndirən bir prosesi qeyd edirik. Müstəqilliyimizin ilk illərindəki çətinlikləri dəf edərək dünya birliyinin layiqli üzvünə çevrilən Azərbaycan, öz inkişaf modelini yaratmış və bu modelin müvəffəqiyyətini həm daxili, həm də xarici siyasətdə sübut etmişdir. Dövlət və xalq birliyi, milli maraqların müdafiəsi və inkişafın davamlılığı 15 iyunun bizə miras qoyduğu və hər bir vətəndaşın üzərinə böyük məsuliyyət qoyan müqəddəs dəyərlərdir.
Azərbaycan Respublikası bu gün tamamilə fərqli, inkişaf etmiş, ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş və öz sözünü dünya kürsülərində qətiyyətlə deyən bir ölkədir. Bütün bu nailiyyətlərin kökündə 1993-cü ildə atılan təməlli, müdrik addımlar dayanır. Həmin gün Azərbaycanın uçurumdan dönərək yeni bir dövrə qədəm qoyduğu, dövlətçilik ənənələrinin bərpa edildiyi və xalqın öz dövlətinə sahib çıxdığı gündür. Bu tarixi hadisənin mahiyyəti nəsillər dəyişsə belə, heç vaxt öz əhəmiyyətini itirməyəcək, əksinə, gələcək nəsillər üçün dərs və qürur mənbəyi olaraq qalacaqdır. Dövlətçilik ənənələrimiz, milli birliyimiz və inamlı gələcəyimiz 15 iyunun bizə bəxş etdiyi ən qiymətli mirasdır.
Hüseynzadə Yeganə,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
