Müstəqil dövlətin mövcudluğu və davamlı inkişafı ilk növbədə onun hüquqi əsaslarınınmöhkəmliyi, milli maraqlarının qorunması və xalqın dövlətçilik iradəsinin qanunvericilikdə əksolunması ilə şərtlənir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası bu baxımdan ölkəmizin siyasivə hüquqi sisteminin əsasını təşkil edən, dövlət hakimiyyətinin təşkili prinsiplərinimüəyyənləşdirən və vətəndaşların fundamental hüquqlarını təsbit edən ali hüquqi sənəddir. ƏsasQanun Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması, dövlət institutlarının fəaliyyətinintənzimlənməsi və cəmiyyətin hüquqi inkişafının təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyətdaşıyır.
Azərbaycan xalqının müstəqil dövlətçilik ənənələri uzun tarixi inkişaf yolu keçmişdir. Dövlətmüstəqilliyinin bərpasından sonra qarşıya çıxan əsas məsələlərdən biri yeni siyasi reallıqlarauyğun hüquqi sistemin yaradılması idi. Ölkədə dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, hakimiyyət orqanlarının səlahiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi, insan hüquq və azadlıqlarınınqorunması, eləcə də ictimai münasibətlərin vahid hüquqi prinsiplər əsasında tənzimlənməsizəruri idi. Belə bir şəraitdə müstəqil Azərbaycanın yeni Konstitusiyasının hazırlanması dövlətquruculuğunun əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanmış Konstitusiya layihəsi 1995-ci ilnoyabrın 12-də keçirilən ümumxalq referendumu ilə qəbul edildi. Bu hadisə Azərbaycanınhüquq tarixində mühüm mərhələ olmaqla, müstəqil dövlətin fəaliyyət prinsiplərinin vahidsənəddə müəyyənləşdirilməsinə imkan yaratdı. Konstitusiyanın qəbul edilməsi dövləthakimiyyətinin hüquqi əsaslarını formalaşdırdı, qanunvericilik sisteminin inkişafına istiqamətverdi və demokratik dövlət quruculuğu prosesinin mühüm mərhələsini təşkil etdi.
Əsas Qanunun başlıca xüsusiyyətlərindən biri dövlət suverenliyini və xalq hakimiyyətinifundamental prinsip kimi müəyyənləşdirməsidir. Xalqın dövlət hakimiyyətinin mənbəyi olmasıölkənin idarə olunmasında milli iradənin əhəmiyyətini ifadə edir. Dövlət orqanlarının fəaliyyəti, onların səlahiyyətləri və məsuliyyəti konstitusion normalarla müəyyənləşdirilir. Bu yanaşmadövlət idarəçiliyinin hüquqi çərçivədə həyata keçirilməsinə və ictimai münasibətlərinqanunçuluq prinsipləri əsasında tənzimlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycan Konstitusiyası insan hüquq və azadlıqlarının qorunmasını dövlətin əsasvəzifələrindən biri kimi müəyyən edir. Şəxsi toxunulmazlıq, fikir və söz azadlığı, təhsil almaq, mülkiyyətə sahib olmaq və qanun qarşısında bərabərlik kimi hüquqların təsbit edilməsivətəndaşların cəmiyyətdəki mövqeyinin hüquqi təminatlarını formalaşdırır. Bu hüquqlarınmüdafiəsi dövlət orqanlarının qanunlara uyğun fəaliyyət göstərməsini, hüquqi mexanizmlərinsəmərəli işləməsini və vətəndaşların öz hüquqları barədə məlumatlı olmasını tələb edir.
Konstitusiyanın dövlətçiliyimiz üçün əhəmiyyəti onun yalnız mövcud idarəçilik sisteminimüəyyənləşdirməsi ilə məhdudlaşmır. Əsas Qanun ölkənin uzunmüddətli inkişafı üçün hüquqiistiqamətləri də müəyyən edir. İqtisadi münasibətlərin tənzimlənməsi, sosial hüquqlarınqorunması, təhsil sisteminin inkişafı və dövlət institutlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsikonstitusion prinsiplərlə əlaqəli şəkildə həyata keçirilir. Beləliklə, Konstitusiya müxtəlifsahələrdə aparılan islahatların hüquqi əsasını təşkil edir.
Müstəqil Azərbaycanın inkişaf təcrübəsi göstərir ki, dövlətçilik yalnız siyasi qərarlarla deyil, həmin qərarların hüquqi əsaslarla həyata keçirilməsi ilə də möhkəmlənir. Dövlət orqanlarınınməsuliyyətli fəaliyyəti, qanunların aliliyinin qorunması və vətəndaşların hüquqlarına hörmətgöstərilməsi hüquqi dövlətin əsas şərtlərindəndir. Konstitusiya bu münasibətləri tənzimləyərəkdövlətlə cəmiyyət arasında hüquqi əlaqələrin formalaşmasına xidmət edir.
12 Noyabr – Konstitusiya Günü Azərbaycanın müstəqillik tarixində mühüm yer tutan, millidövlətçilik iradəsinin hüquqi ifadəsini əks etdirən əlamətdar tarixdir. Bu günün mənası yalnıztarixi hadisəni xatırlamaqdan ibarət deyil. Eyni zamanda, konstitusion dəyərlərin qorunması, hüquqi maarifləndirmənin genişləndirilməsi və vətəndaşların dövlət qarşısında hüquq vəvəzifələrinin daha dərindən dərk edilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Konstitusiyanın müddəalarına hörmətlə yanaşmaq, qanunlara əməl etmək və ictimai məsuliyyətnümayiş etdirmək hər bir vətəndaşın hüquqi dövlətin inkişafına verə biləcəyi töhfələrdəndir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqilliyimizin hüquqi təminatı, dövlətidarəçiliyimizin əsas istiqamətləndiricisi və milli dövlətçilik ənənələrimizin müasir dövrdədavam etdirilməsinin mühüm vasitəsidir. Onun prinsiplərinin qorunması ölkəmizin gələcəkinkişafı və hüquqi sistemin davamlı təkmilləşdirilməsi üçün əhəmiyyətini saxlayı
Fatma İsmayılova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
