Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində gərginliyin artdığı, siyasi bloklaşmanın və mədəni baryerlərin dərinləşdiyi bir dövrdə Bakı növbəti dəfə qlobal dialoq platformasına ev sahibliyi etdi. 2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda keçirilən “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu sadəcə növbəti protokol tədbiri deyil, dəyişən dünya nizamının yeni koordinatlarının müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli bir platforma kimi yadda qaldı. Prezident İlham Əliyevin Forumdakı çıxışı isə standart diplomatik bəyanatlardan fərqlənərək, realizmə söykənən konseptual yanaşmanın təzahürü oldu.
Adətən, beynəlxalq forumlarda mədəniyyətlərarası dialoq haqqında romantik və idealist fikirlər səsləndirilir. Lakin dövlət başçısının təqdim etdiyi yanaşma fərqli bir baxış ortaya qoydu: mədəniyyət diplomatik təcrid və ya ideoloji diktə vasitəsi deyil, barışdırıcı körpü rolunu oynamalıdır.
Azərbaycan geosiyasi mövqeyi və tarixi təcrübəsi sayəsində Qərblə Şərqin, Şimalla Cənubun kəsişməsində yalnız formal deyil, həm də real mədəni sintez yaradıb. Çıxışda xüsusi vurğulanan məqamlardan biri də bu idi: multikulturalizm Azərbaycan üçün xarici siyasətin nümayiş vasitəsi deyil, cəmiyyətin daxili həyat tərzidir. Geosiyasi qarşıdurmaların intensivləşdiyi bir vaxtda Bakının bu platformanı qoruyub saxlaması və inkişaf etdirməsi ölkənin qlobal “yumşaq güc” imkanlarının genişləndiyini göstərir.
2008-ci ildə əsası qoyulan “Bakı Prosesi” illər keçdikcə beynəlxalq təşkilatların — BMT-nin, UNESCO-nun, ICESCO-nun və digər qurumların diqqətini cəlb edən platformalardan birinə çevrilib. Bu təşəbbüs müxtəlif, hətta bir-biri ilə diplomatik gərginlik yaşayan tərəfləri eyni masa arxasında bir araya gətirmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Prezidentin çıxışındakı əsas mesajlardan biri dünya nizamının parçalandığı bir dövrdə “ortaq gələcək” anlayışının yenidən dərk edilməsi ilə bağlı idi. Qlobal böhranların — müharibələrin, ekoloji problemlərin və iqtisadi qeyri-müəyyənliklərin fonunda mədəniyyətlərarası dialoq artıq sadəcə incəsənət və ya folklor mübadiləsi deyil, həm də təhlükəsizlik arxitekturasının tərkib hissəsi kimi çıxış edir.
Forumun gündəliyini fərqləndirən əsas amillərdən biri problemlərin konseptual təhlili idi. Çıxışda səsləndirilən fikirlərin mahiyyətinə görə, dünyada artan radikallaşma və digər mədəniyyətləri inkar etmək meyilləri qlobal sabitliyi təhdid edir. Azərbaycan bu platforma vasitəsilə qarşılıqlı hörmət prinsipini təbliğ edir. Dialoqun məqsədi keçmişin münaqişələrinə ilişib qalmaq deyil, gələcəyin ortaq təhlükəsizlik modelini qurmaqdır. Qlobal məsələlərə birtərəfli yanaşmalar əvəzinə hər bir xalqın və mədəniyyətin özünəməxsusluğunun qorunması vacibdir.
VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu bir daha göstərdi ki, Azərbaycan beynəlxalq aləmdə yalnız enerji layihələri və iqtisadi təşəbbüslərlə deyil, həm də qlobal ideyaların irəli sürüldüyü platforma kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyevin nitqi müasir cəmiyyətlərə mühüm mesaj verir: fərqliliklərimiz ziddiyyət mənbəyi deyil, ortaq gələcəyimizi quracağımız əsas təməldir. Bölünən dünyada Bakı dialoqun və sağlam məntiqin ünvanı olmağa davam edir.
Natiq Kərimli,
YAP Şirvan şəhər təşkilatının əməkdaşı
