Azərbaycan Respublikası ilə Laos Xalq Demokratik Respublikası arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət, dostluq və beynəlxalq həmrəylik prinsiplərinə əsaslanaraq inkişaf edir. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasından ötən 30 ildən artıq müddət ərzində siyasi dialoqun möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyin göstərilməsi və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Prezident İlham Əliyevin Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı səsləndirdiyi bəyanat isə ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu, mövcud dostluq əlaqələrinin konkret iqtisadi və humanitar layihələrlə zənginləşdirilməsinin qarşılıqlı maraq doğurduğunu nümayiş etdirir.
Oktyabrın 13-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Laos Prezidenti Thonqlun Sisulit mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər. Dövlət başçılarının görüşləri zamanı ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin inkişafı, investisiya imkanları, təhsil, nəqliyyat, energetika və digər sahələrdə qarşılıqlı fəaliyyət məsələləri müzakirə olunub. Qəbul edilmiş Birgə Bəyanat gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirərək münasibətlərin daha sistemli və nəticəyönümlü inkişafı üçün siyasi zəmin yaradıb.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğulayıb ki, Azərbaycan və Laos arasında siyasi əlaqələr uzun illərdir uğurla inkişaf edir. Diplomatik münasibətlərin 30 ildən artıq tarixə malik olması, beynəlxalq təşkilatlarda ölkələrin bir-birinə həmrəylik və qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirməsi bu dostluğun möhkəm əsaslara söykəndiyini göstərir. Dövlət başçısının sözlərinə görə, tərəflər mövcud siyasi əlaqələrin bundan sonra da davam etdirilməsində maraqlıdırlar.
İkitərəfli münasibətlərin inkişafında parlamentlərarası əlaqələr də mühüm yer tutur. Hər iki ölkənin parlamentində dostluq qruplarının yaradılması, beynəlxalq parlament təşkilatlarında və ikitərəfli formatda əməkdaşlığın həyata keçirilməsi siyasi dialoqun institusional əsaslarını gücləndirir. Hakim partiyalar arasında da əməkdaşlıq mövcuddur. Bir neçə il əvvəl imzalanmış Anlaşma Memorandumu bu əlaqələrin siyasi təşkilatlar səviyyəsində də inkişaf etdirildiyini təsdiqləyir.
Siyasi münasibətlərin mövcud səviyyəsi iqtisadi əməkdaşlığın daha geniş imkanlarla inkişaf etdirilməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Azərbaycanla Laos arasında hazırkı ticarət dövriyyəsi nə iki ölkənin potensialını, nə də əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətini əks etdirir. Bu səbəbdən iqtisadi əlaqələrin, xüsusilə qarşılıqlı ticarətin intensivləşdirilməsi ilə bağlı müvafiq göstərişlər verilib.
Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan Laos–Azərbaycan biznes-forumu bu baxımdan əhəmiyyətli platforma olacaq. Forumun iki ölkənin işgüzar dairələri arasında əlaqələrin qurulmasına, qarşılıqlı məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsinə və yeni biznes imkanlarının müəyyənləşdirilməsinə töhfə verməsi gözlənilir. Azərbaycan tərəfi Laosun təqdim edəcəyi konkret investisiya layihələrinə maraq göstərir. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, Azərbaycan xarici ölkələrə sərmayə qoyuluşunu genişləndirir, investisiyaların həm maliyyə həcmi, həm də coğrafiyası artır. Bu sərmayələr qəbul edən ölkələrdə yeni iş yerlərinin açılmasına, istehsal sahələrinin yaradılmasına və iqtisadi inkişafın sürətlənməsinə xidmət edir.
Beləliklə, Azərbaycan və Laos arasında iqtisadi münasibətlərin dərinləşdirilməsi üçün qarşılıqlı maraq və siyasi iradə mövcuddur. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya layihələrinin reallaşdırılması və biznes əlaqələrinin genişləndirilməsi ikitərəfli əməkdaşlığın gələcək inkişafında əsas prioritetlərdən biri kimi çıxış edir.
Azərbaycan–Laos münasibətlərinin diqqətçəkən istiqamətlərindən biri də təhsil sahəsində əməkdaşlıqdır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd olunduğu kimi, sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbə Azərbaycanda təhsil alıb. Bu fakt iki xalq arasında humanitar əlaqələrin tarixi köklərə malik olduğunu göstərir. Dövlət başçısı həmin ənənənin bərpa olunmasını təklif edib və laoslu tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması üçün müvafiq təqaüd mexanizmlərinin yaradılması məsələsini gündəmə gətirib.
Təhsil sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi yalnız tələbə mübadiləsi ilə məhdudlaşmır. Bu istiqamətdə yeni imkanların yaradılması gələcəkdə elmi, mədəni və peşəkar əlaqələrin də inkişafına şərait yarada bilər. Azərbaycanda təhsil alan laoslu gənclər iki ölkə arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsində, qarşılıqlı anlaşmanın artırılmasında və gələcək əməkdaşlıq əlaqələrinin qurulmasında mühüm rol oynaya bilərlər.
İki ölkəni birləşdirən məsələlərdən biri də mina təhlükəsidir. Laosda müharibədən uzun illər keçməsinə baxmayaraq, partlamamış sursatlar və minalar insanların həyatına, sağlamlığına, sosial rifahına ciddi təhlükə yaratmaqda davam edir. Azərbaycan da Ermənistanın işğalı dövründə ərazilərində basdırılmış minaların ağır nəticələri ilə üzləşib. Prezident İlham Əliyev bəyanatında işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bir milyondan çox minanın mövcud olduğunu, son 5–6 il ərzində 400-dən çox azərbaycanlının mina partlayışları nəticəsində həlak olduğunu və ya ağır yaralandığını bildirib.
Bu ümumi problem Azərbaycan və Laos arasında mina təhlükəsinə qarşı mübarizə sahəsində təcrübə mübadiləsini, müasir texnologiyaların tətbiqini və mütəxəssislərin hazırlanmasını aktuallaşdırır. Humanitar minatəmizləmə sahəsində əməkdaşlıq insanların həyatının qorunmasına, təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılmasına və müharibənin uzunmüddətli fəsadlarının aradan qaldırılmasına xidmət edə bilər.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da perspektivli istiqamətlərdəndir. Laosun qonşu ölkələrlə dəmir yolu bağlantılarının inkişaf etdirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi layihələr gələcəkdə Trans-Xəzər beynəlxalq nəqliyyat marşrutuna çıxış imkanlarını genişləndirə bilər. Azərbaycan isə mühüm nəqliyyat-logistika layihələrini reallaşdıraraq regionun tranzit imkanlarını gücləndirib. Hazırda ölkəmiz yeni yük mənbələrinin cəlb edilməsinə, daşımaların həcminin artırılmasına və beynəlxalq nəqliyyat əlaqələrinin daha səmərəli təşkilinə diqqət yetirir.
Laosun nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə Azərbaycanın Trans-Xəzər marşrutu və digər beynəlxalq logistika imkanlarının əlaqələndirilməsi Asiya ilə Avropa arasında ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə töhfə verə bilər. Bu baxımdan dəmir yolu bağlantılarının inkişafı, yükdaşımaların təşkili və logistika sahəsində təcrübə mübadiləsi gələcək əməkdaşlığın mühüm istiqamətləridir.
Görüşlərdə energetika, mədənçilik, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə əməkdaşlıq imkanları da nəzərdən keçirilib. Bu sahələrdə konkret layihələrin müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı faydalı təşəbbüslərin həyata keçirilməsi hər iki ölkənin iqtisadi potensialından daha səmərəli istifadə etməyə imkan verə bilər. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında vurğulandığı kimi, mövcud imkanlarla yanaşı, əməkdaşlığın inkişafı üçün qarşılıqlı iradənin olması da mühüm amildir.
Laos Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri ikitərəfli münasibətlərin tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Thonqlun Sisulitin ötən əsrin 1980-ci illərində Azərbaycanda olması ilə bağlı xatirələri iki ölkə arasında əlaqələrin daha əvvəlki dövrlərə gedib çıxdığını göstərsə də, bu səfər Laos Prezidentinin Azərbaycana ilk rəsmi səfəri kimi tarixə düşüb. Səfər çərçivəsində əldə olunmuş razılaşmalar və qəbul edilən Birgə Bəyanat münasibətlərin gələcək inkişafı üçün yeni imkanlar açır.
Azərbaycan və Laosun dostluq münasibətləri beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstəkdən başlayaraq iqtisadi, humanitar və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığa qədər geniş istiqamətləri əhatə edir. Mövcud siyasi dialoqun konkret layihələrlə möhkəmləndirilməsi, ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi və təhsil sahəsində tarixi ənənələrin bərpası iki ölkə arasında tərəfdaşlığın daha da dərinləşməsinə xidmət edəcək.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında ifadə olunan əsas məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycan–Laos münasibətlərinin inkişafı üçün həm geniş imkanlar, həm də qarşılıqlı siyasi iradə mövcuddur. Bu imkanların məqsədyönlü şəkildə reallaşdırılması dost ölkələr arasında əlaqələri yeni mərhələyə yüksəldə, qarşılıqlı faydaya əsaslanan uzunmüddətli əməkdaşlığın möhkəm təməlini formalaşdıra bilər.
Daşqın Mikayılov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Şəki rayon təşkilatının sədri
