Cəbrayılın Azərbaycan tarixindəki əhəmiyyəti onun coğrafi mövqeyi ilə yanaşı, Xudafərin kimi mühüm tarixi məkanları öz ərazisində birləşdirməsi ilə də bağlıdır. 2020-ci ildə şəhərin işğaldan azad edilməsi və daha sonra Xudafərin körpüsündə Azərbaycan bayrağının qaldırılması hərbi qələbəni milli tarixi yaddaşla birləşdirən mühüm hadisələrdən oldu. Prezident İlham Əliyevin 16 noyabr 2020-ci ildə bölgəyə səfəri bu baxımdan xüsusi siyasi və simvolik əhəmiyyət daşıyır.
Xudafərin körpüləri Azərbaycan tarixinin mühüm memarlıq abidələrindən biri hesab olunur. Cəbrayılın rəsmi dövlət məlumatlarında rayonun tarixi-mədəni irsi sırasında Xudafərin körpüləri ilə yanaşı müxtəlif məqbərələr, türbələr, dini və memarlıq abidələri də qeyd edilir. İşğal dövründə bu irsin bir hissəsinin dağıntılara məruz qalması azadlıqdan sonra mədəni irsin qorunması məsələsini dövlət siyasətinin istiqamətlərindən birinə çevirdi.
Cəbrayılın azadlığı ərazi bütövlüyünün bərpası məsələsini konkret coğrafi nəticə ilə ifadə etdi. Prezident İlham Əliyevin 4 oktyabr 2020-ci il müraciətində şəhərin azad edilməsi ilə yanaşı rayonun bir sıra kəndlərinin də azad olunduğu elan edilmişdi. Bu, Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusunun əldə etdiyi ilk şəhər miqyaslı nəticələrdən biri idi.
16 noyabr səfərində bayrağın Xudafərin körpüsündə qaldırılması isə siyasi simvolikanı daha da gücləndirdi. Dövlət başçısının işğaldan azad edilmiş əraziyə şəxsən səfər etməsi hərbi nəticənin dövlət idarəçiliyi baxımından qəbul edildiyini nümayiş etdirirdi. Sonrakı illərdə dövlət başçısının Cəbrayıla mütəmadi səfərləri bu simvolik hadisənin praktiki quruculuq siyasəti ilə tamamlandığını göstərdi.
Bu gün Cəbrayılın qarşısında duran əsas vəzifə tarixi irslə müasir inkişafı uzlaşdırmaqdır. Şəhərin yeni yaşayış məhəllələri, sosial obyektləri və infrastrukturu ilə yanaşı, tarixi abidələrin qorunması da onun gələcək inkişaf konsepsiyasının mühüm hissəsidir. Beləliklə, Cəbrayıl nümunəsi göstərir ki, ərazi bütövlüyünün bərpası yalnız siyasi-hərbi nəticə deyil, həm də milli tarixin, mədəni irsin və şəhər həyatının yenidən canlandırılması prosesidir.
Bahadur Şahverdiyev,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Oqtay Vəliyev küçəsi, 72 ” ərazi partiya təşkilatının sədri
