Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasında ənənəvisahələrlə yanaşı, logistika, nəqliyyat və regionalbağlantıların genişləndirilməsi də mühüm yer tutur. Ölkənin əlverişli coğrafi mövqeyi onun müxtəlifistiqamətlər arasında mühüm nəqliyyat qovşağı kimiçıxış etməsinə imkan verir. Şərqlə Qərb, ŞimallaCənub arasında yerləşən Azərbaycan beynəlxalqyükdaşımaların və ticarət marşrutlarının inkişafıbaxımından geniş potensiala malikdir.Bu potensialınreallaşdırılması üçün uzun illər ərzində iri infrastrukturlayihələri həyata keçirilib. Müasir avtomobilyollarının, dəmir yolu xətlərinin, liman və logistikaobyektlərinin yaradılması Azərbaycanın tranzitimkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib. Nəqliyyat infrastrukturuna yatırılan investisiyalaryalnız yükdaşımaların sürətinə və həcminə deyil, ölkənin ümumi iqtisadi fəallığına da təsir göstərir.
Azərbaycanın dənizə birbaşa çıxışı olmayan ölkələrləəməkdaşlığı bu prosesdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tranzit imkanlarının genişləndirilməsi yalnız birdövlətin səyləri ilə məhdudlaşmır. Beynəlxalqnəqliyyat dəhlizlərinin səmərəli fəaliyyəti üçün marşrutboyunca yerləşən ölkələrin koordinasiyalı şəkildəçalışması tələb olunur. Qonşu dövlətlərlə qurulanəməkdaşlıq Azərbaycanın tranzit rolunun daha dagüclənməsinə şərait yaradır.
Müasir geosiyasi şəraitdə logistikanın əhəmiyyəti dahada artır. Dünyanın müxtəlif bölgələrində baş verənproseslər ənənəvi təchizat zəncirlərinin fəaliyyətinəmüəyyən risklər yaradır. Bu şəraitdə alternativmarşrutların mövcudluğu beynəlxalq ticarət üçün əlavəimkanlar yaradır. Azərbaycan üzərindən keçənnəqliyyat dəhlizlərinin inkişaf etdirilməsi həm regionaliqtisadi əlaqələrin, həm də beynəlxalq yükdaşımalarınşaxələndirilməsinə xidmət edə bilər.
Nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı xarici investorlarüçün də yeni perspektivlər açır. Yüksək keyfiyyətliyolların, dəmir yollarının, logistika mərkəzlərinin vədigər infrastrukturların mövcudluğu biznesfəaliyyətinin təşkili baxımından mühüm amillərdəndir. Bununla yanaşı, investorlar üçün daha aydın vəəlverişli biznes mühitinin formalaşdırılmasıAzərbaycanın iqtisadi imkanlarının genişlənməsinəəlavə stimul verir.
Logistika sahəsinin inkişafı digər iqtisadiistiqamətlərin də canlanmasına səbəb ola bilər. Yükdaşımaların artması anbar təsərrüfatı, sığorta, gömrük, xidmət və istehsal sahələrinə əlavə tələbatyaradır. Nəqliyyat dəhlizləri boyunca yenimüəssisələrin və xidmət obyektlərinin yaradılmasıregionların iqtisadi fəallığının yüksəlməsinə də təsirgöstərə bilər.
Azərbaycanın iqtisadi gələcəyində enerji və nəqliyyatimkanlarının bir-biri ilə əlaqələndirilməsi də mühüməhəmiyyət daşıyır. Ölkənin əlavə elektrik enerjisiistehsal etmək imkanlarının artması yeni iqtisadifəaliyyət sahələrinin yaranmasına şərait yaradır. Buenerjidən daxili ehtiyacların qarşılanması ilə yanaşı, ixrac məqsədilə istifadə olunması da perspektivistiqamətlər sırasında yer alır.
Son illərdə dünyada rəqəmsal texnologiyaların sürətliinkişafı enerji tələbatının strukturuna da təsir göstərir. Süni intellekt texnologiyalarının geniş yayılması böyükhəcmli məlumatların emalını təmin edən datamərkəzlərinə ehtiyacı artırır. Bu obyektlərin fəaliyyətiisə əhəmiyyətli enerji resursları tələb edir. Azərbaycanın artan elektrik istehsalı imkanlarından busahədə istifadə etməsi yeni investisiya layihələri üçünzəmin yarada bilər.
Lakin enerji potensialının tam reallaşdırılması üçünmüvafiq ötürmə infrastrukturunun da genişləndirilməsivacibdir. Mövcud elektrik ötürücü xətlərininimkanlarının artırılması və yeni xətlərin çəkilməsienerji sisteminin gələcək tələbatlarauyğunlaşdırılmasına xidmət edir. Bu istiqamətdəgörülən işlər həm daxili istehlakın artmasına, həm dəartıq elektrik enerjisinin xarici bazarlara çıxarılmasınaimkan verə bilər.
Nəqliyyat, logistika və enerji infrastrukturunun paralelinkişafı Azərbaycanın iqtisadi modelində yeni əlaqələryaradır. Bir tərəfdən ölkənin tranzit imkanlarıgenişlənir, digər tərəfdən enerji sektorunda yenipotensial formalaşır. Bu iki istiqamətin texnologiya vəinvestisiya ilə tamamlanması Azərbaycanın gələcəkiqtisadi inkişafında mühüm rol oynaya bilər.
Azərbaycanın tranzit ölkə kimi mövqeyininmöhkəmləndirilməsi uzunmüddətli və davamlıprosesdir. Bunun üçün yalnız fiziki infrastrukturadeyil, regional əməkdaşlığa, müasir idarəetməyə, investisiya imkanlarının artırılmasına və rəqəmsalhəllərə də ehtiyac var. Mövcud imkanların düzgünəlaqələndirilməsi nəticəsində ölkə beynəlxalq ticarətyollarında əhəmiyyətli tərəfdaş olaraq öz rolunu dahada genişləndirə bilər.
Zümrüd Əliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
