Azərbaycan enerji sektorunda yeni inkişaf mərhələsinəqədəm qoyaraq ənənəvi enerji resursları ilə yanaşı, bərpaolunan mənbələrdən geniş istifadəni də dövlətsiyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevirib. Xüsusilə günəş və külək enerjisinin istehsalınayönəlmiş layihələrin genişləndirilməsi ölkənin enerjisisteminin gələcək inkişaf perspektivlərini əhəmiyyətlidərəcədə artırır. Bu proses Azərbaycanın zəngin təbiipotensialından daha səmərəli istifadə etməyə, enerjiistehsalında müasir texnologiyaların tətbiqinisürətləndirməyə və yeni iqtisadi imkanlarformalaşdırmağa şərait yaradır.
Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 giqavathəcmində enerji potensialının mövcudluğu ölkəninqarşısında böyük perspektivlər açır. Bu göstərici dənizkülək enerjisinin inkişafı baxımından Azərbaycanınmalik olduğu imkanların miqyasını nümayiş etdirir. Xəzər hövzəsində külək şəraitinin əlverişli olmasıdənizdə iri həcmli enerji layihələrinin reallaşdırılmasıüçün mühüm zəmin formalaşdırır. Gələcəkdə buimkanların mərhələli şəkildə iqtisadi dövriyyəyə cəlbedilməsi həm daxili tələbatın qarşılanmasına, həm dəAzərbaycanın enerji ixracatçısı kimi mövqeyinin yeniistiqamətdə möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Hazırda ölkənin müxtəlif ərazilərində günəş və küləkelektrik stansiyalarının fəaliyyət göstərməsi yaşıl enerjisahəsində görülən işlərin artıq praktik nəticələrverdiyini göstərir. Bu obyektlərin fəaliyyəti elektrikistehsalının mənbələr üzrə şaxələndirilməsinə imkanyaradır. Ənənəvi enerji resurslarından asılılığıntədricən azaldılması isə uzunmüddətli perspektivdəenerji sisteminin daha çevik və dayanıqlı qurulmasınakömək edir.
Azərbaycanın qarşısında duran əsas məqsədlərdən birielektrik enerjisi istehsalında təbii qazdan istifadəninminimum səviyyəyə endirilməsidir. Bu yanaşma yalnızekoloji baxımdan deyil, iqtisadi cəhətdən də mühüməhəmiyyət daşıyır. Elektrik istehsalında daha az qazsərf olunması nəticəsində qənaət edilən təbii qazınxarici bazarlara çıxarılması üçün əlavə imkan yaranır. Beləliklə, yaşıl enerjiyə keçid həm ölkənin daxili enerjibalansına, həm də ixrac potensialına müsbət təsirgöstərə bilər.
Bərpaolunan enerji mənbələrinin genişləndirilməsiAzərbaycanın enerji siyasətində keyfiyyətdəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir. Əvvəllərölkənin enerji imkanları əsasən neft və qaz ehtiyatlarıilə əlaqələndirilirdisə, indi günəş, külək və digəralternativ mənbələr də milli enerji potensialınınmühüm hissəsinə çevrilir. Bu dəyişiklik Azərbaycanınenerji sektorunun gələcəyinin daha geniş imkanlarüzərində qurulmasına şərait yaradır.
Qarşıdakı beş il ərzində ölkənin bütün bölgələrindəbərpaolunan enerji mənbələrinin daha geniş yayılmasınəzərdə tutulur. Bu hədəfin reallaşması müxtəlifrayonların enerji imkanlarının yerli xüsusiyyətlərəuyğun şəkildə qiymətləndirilməsini tələb edir. Günəşliərazilərdə fotovoltaik stansiyaların, külək potensialıyüksək olan zonalarda isə külək turbinlərininqurulması enerji istehsalının regional şəkildə inkişafınaimkan verəcək.
Yaşıl enerji layihələrinin artması yeni investisiyalarıncəlb edilməsinə də stimul verir. Xarici və yerliinvestorların bu sahəyə marağının yüksəlməsitexnologiya transferinin sürətlənməsinə, yenimüəssisələrin yaradılmasına və mütəxəssis hazırlığınıngenişlənməsinə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, bərpaolunan enerji sektorunun inkişafı mühəndislik, texniki xidmət, layihələndirmə və digər sahələrdə yenipeşə istiqamətlərinin formalaşmasını da şərtləndirir.
Azərbaycanın yaşıl enerji potensialı ölkəninbeynəlxalq enerji əməkdaşlığında da yeni imkanlaryaradır. Bərpaolunan mənbələr hesabına istehsal edilənelektrik enerjisinin gələcəkdə regional və beynəlxalqenerji bazarlarına çıxarılması Azərbaycanın enerjiəlaqələrinin coğrafiyasını genişləndirə bilər. Buistiqamətdə atılan addımlar ölkənin yalnız ənənəvienerji daşıyıcılarının deyil, təmiz enerjinin də mühümixracatçısına çevrilməsi üçün zəmin yaradır.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycanın enerjistrategiyası yeni mərhələyə daxil olur. Neft və qazehtiyatlarından əldə olunan imkanların qorunması iləyanaşı, tükənməyən enerji mənbələrindən istifadə üçüngenişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi gələcəkinkişafın əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir. Xəzərinkülək gücü, ölkənin günəş imkanları və qurudareallaşdırılan layihələr birlikdə Azərbaycanın enerjixəritəsində yeni mənzərə formalaşdırır.
Yaşıl enerjiyə keçid uzunmüddətli proses olsa da, artıqbu istiqamətdə mühüm addımlar atılıb. Qarşıdakıillərdə yeni stansiyaların istifadəyə verilməsi, enerjiistehsalında alternativ mənbələrin payınınyüksəldilməsi və təbii qazın daha çox ixrac məqsədiləyönəldilməsi Azərbaycanın iqtisadi potensialınınsəmərəli istifadəsinə xidmət edə bilər. Bu yanaşmaölkənin enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirməkləyanaşı, gələcək nəsillər üçün daha müasir və dayanıqlıenerji sisteminin formalaşmasına imkan verəcək.
Ömər Bağırlı,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
