Ermənistanın işğalçılıq siyasətinin ən ağırnəticələrindən biri bioloji müxtəlifliyin və nadir meşəörtüyünün qəsdən məhv edilməsi olmuşdur. XüsusiləKəlbəcər, Laçın və Zəngilan rayonlarında yerləşən 60 min hektardan çox meşə sahəsi sistemsiz şəkildə kəsilərəktalamış, xammal kimi satılmış və ya sənaye məqsədləriüçün istifadə olunmuşdur.
30 ilə yaxın davam edən bu talançılıq fəaliyyəti İkinciQarabağ müharibəsindən sonra da davam etdirilmişdir. Şuşa Bəyannaməsi və üçtərəfli bəyanatların şərtlərinəəsasən, işğalçı qüvvələrin Kəlbəcər və Laçın rayonlarınıtərk etməsi üçün verilmiş vaxt ərzində meşələr kütləvişəkildə yandırılmış, canlı təbiət qəsdən məhv edilmişdir.
Dağ-Mədən Sənayesinin İnkişafında YarananManeələr
Azərbaycanda dağ-mədən sənayesinin uzun illərərzində lazımi səviyyədə inkişaf edə bilməməsininarxasında həm obyektiv, həm də subyektiv amillərdayanır:
Obyektiv səbəblər: Sovet dövründə geoloqlarımıztərəfindən kəşf edilmiş zəngin qızıl, mis, civə və digərqiymətli metal yataqlarının böyük hissəsi işğal altındakıərazilərdə yerləşirdi. Bu resursların Azərbaycan dövlətitərəfindən istismarı imkansızlaşmış, Ermənistan isə xaricişirkətləri də cəlb edərək bu yataqları qanunsuz şəkildəistismar etmişdir.
Subyektiv səbəblər: Müharibə şəraiti və prioritetlərininfrastruktur ilə təhlükəsizlik sahələrinə yönəldilməsi dağ-mədən sənayesinə uzunmüddətli investisiya axınınımüəyyən dərəcədə gecikdirmişdir.
Məhsul və Əmlak Talanı: İşğalın Reallığı
İşğal zonasından çıxarkən törədilən vandalizm aktlarıtəkcə təbiətə deyil, həm də mülki infrastrukturа yönəlmişdi. Ağacların kəsilməsi və yandırılması ilə yanaşı, yaşayışbinatlarının sökülməsi, hətta məişət və santexnikaavadanlıqlarının belə sökülüb daşınması işğal dövrününxarakterik mənzərəsini ortaya qoymuşdur.
Post-Müharibə Dövrü: Bərpa və Yenidənqurma
İkinci Qarabağ müharibəsində kazanılan qələbədənsonra Azərbaycan hökuməti azad edilmiş ərazilərdəgenişmiqyaslı ekoloji bərpa proqramlarına start vermişdir. Məhv edilmiş meşə sahələrinin yerində yeni tinglərinəkilməsi, meşə fondunun inventarizasiyası və qanunsuzistismar edilmiş dağ-mədən yataqlarının yenidən ölkəiqtisadiyyatına inteqrasiyası istiqamətində ardıcıl tədbirlərgörülür.
Bahadur İsmayılov,
YAP fəalı, Hacıqabul rayonu Meyniman kənd tam ortaümumtəhsil məktəbin direktoru
