Azərbaycan xalqının yaddaşında Vətən uğrundahəyatını fəda edən insanların adı hər zaman xüsusiehtiramla çəkilib. Şəhidlik anlayışı xalqımızın milli-mənəvi dəyərləri içərisində mühüm yer tutur. Tarixinmüxtəlif dövrlərində Azərbaycanın müstəqilliyi, torpaqlarının bütövlüyü və xalqımızın təhlükəsizliyinaminə canından keçən insanların həyat yolu sonrakınəsillərə örnək olub. Bu baxımdan 27 Sentyabr – AnımGünü xüsusi məna daşıyır. Həmin tarix Azərbaycanxalqının şəhidlər qarşısında ehtiramını ifadə etdiyi, onların keçdiyi şərəfli yolu xatırladığı əlamətdargündür.
Anım Gününün əsas mahiyyəti yalnız müəyyən birtarixi hadisəni yad etməkdən ibarət deyil. Bu günAzərbaycan dövlətçiliyi və Vətən anlayışı ilə bağlıçoxsaylı həyat hekayələrini özündə birləşdirir. Hər birşəhidin arxasında öz ailəsi, arzuları, gələcəklə bağlıplanları və doğmalarının xatirələri dayanır. Buna görədə şəhidlərin xatirəsinə ehtiram göstərmək eynizamanda onların ailələrinin keçdiyi ağır yolu anlamaqdeməkdir.
Azərbaycan tarixində Qarabağ münaqişəsi uzun illərərzində böyük insan itkilərinə səbəb olub. BirinciQarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycanın müxtəlifbölgələrindən olan hərbçilər və mülki şəxslər həyatınıitirib. Minlərlə insan itkin düşüb, yaralanıb və doğmayurdlarını tərk etmək məcburiyyətində qalıb. İşğalaltında qalan şəhər və kəndlərdən uzaqda yaşayanailələr uzun müddət öz torpaqlarına qayıdacaqları günügözləyiblər.
Bu gözlənti yalnız bir ailənin və ya bir rayonun arzusudeyildi. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində yaşayaninsanlar eyni taleyin ağrısını bölüşürdülər. Qarabağdanvə ətraf rayonlardan məcburi köçkün düşmüş ailələrinhəyatında doğma torpaq anlayışı xüsusi məna qazandı. Uşaqlar valideynlərinin danışdığı kəndləri, şəhərləri vəxatirələri eşidərək böyüyürdülər. Beləliklə, doğmayurda qayıdış arzusu nəsildən-nəslə ötürülən biryaddaşa çevrildi.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsihəmin uzunmüddətli tarixi prosesin yeni mərhələsiniyaratdı. Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi hərbiəməliyyatlar nəticəsində bir sıra yaşayış məntəqələri vəstrateji yüksəkliklər üzərində nəzarət bərpa edildi. Müharibənin gedişində hərbçilər mürəkkəb relyef vəağır döyüş şəraitində müxtəlif tapşırıqları yerinəyetirdilər.
Bu döyüşlərin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri hərbiqulluqçuların yüksək fədakarlıq nümayiş etdirməsi idi. Əsgər və zabitlər qarşıya qoyulan vəzifələri yerinəyetirərkən həyatlarını riskə atdılar. Onların bir qismidöyüşlərdə yaralandı, bir qismi isə Vətən uğrundahəyatını itirdi. Bu insanlar artıq Azərbaycanın müasirtarixinin mühüm simalarına çevriliblər.
Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham ƏliyevAnım Günü ilə bağlı çıxışlarında şəhidlərin xidmətinixüsusi ehtiramla qeyd edib. Dövlət başçısınınsəsləndirdiyi fikirlərdə onların ailələrinə verilən sözünyerinə yetirilməsi, qəhrəman hərbçilərin göstərdiyicəsarətin yüksək qiymətləndirilməsi və şəhidlərinxatirəsinin daim qorunmasının vacibliyi ön planaçəkilib.
Şəhidlər haqqında danışarkən onların yalnız müharibəmeydanındakı fəaliyyətini deyil, şəxsi həyatlarını daxatırlamaq vacibdir. Onların hər birinin öz ailəsi, dostları, müəllimləri, uşaqlıq xatirələri və gələcəyə dairarzuları olub. Bəziləri gənc yaşlarında hərbi xidmətəbaşlayıb, bəziləri ailə qurub, övlad sahibi olub. Buinsanların həyat hekayələrinin gələcək nəsillərəçatdırılması şəhidlərin xatirəsinin yaşadılmasınınmühüm yollarından biridir.
Şəhidlərin övladları üçün isə ata xatirəsi xüsusiəhəmiyyət daşıyır. Bir çox uşaq atasını şəxsixatirələrdən, ailə albomlarından, yaxınlarınındanışdıqlarından və onun haqqında yazılmışmateriallardan tanıyır. Buna görə şəhidlərin həyat yoluhaqqında məlumatların qorunması yalnız tarixibaxımdan deyil, ailə yaddaşı baxımından daəhəmiyyətlidir.
Anım Günündə şəhid məzarlarının ziyarət olunması, onların ailələrinə baş çəkilməsi və xatirə tədbirlərininkeçirilməsi cəmiyyətin bu insanlara münasibətininifadəsidir. İnsanlar həmin gün şəhidlərin uyuduğuməzarlıqlara gedir, onların ruhuna dualar oxuyur vəyaxınlarına başsağlığı verirlər. Bu ənənə şəhidlərinxatirəsinin ictimai yaddaşda qorunmasına imkanyaradır.
Şəhidlərin xatirəsini yaşatmaq üçün yalnız illikmərasimlər kifayət etmir. Bu istiqamətdə daimimaarifləndirmə işinin aparılması da mühümdür. Məktəblərdə keçirilən görüşlər, şəhidlərin ailəüzvlərinin dəvət olunduğu tədbirlər, onların həyatındanbəhs edən sənədli filmlər, kitablar və digər materiallargənclərin tarixi hadisələri daha yaxından tanımasınaimkan verir.
Gənc nəslin şəhidlərin həyat yolu haqqındaməlumatlandırılması milli yaddaşın davamlılığıbaxımından mühüm məsələdir. Çünki zaman keçdikcəhadisələrin birbaşa şahidləri azalır və tariximəlumatların yazılı, vizual və digər mənbələr vasitəsiləqorunması daha da vacib olur. Şəhidlərin adlarının, xidmətlərinin və həyat tarixçələrinin sənədləşdirilməsigələcək tədqiqatlar üçün də dəyərli mənbə yaradır.
Azərbaycanın müxtəlif şəhər və rayonlarındaşəhidlərin adlarının əbədiləşdirilməsi də bu yaddaşınqorunmasının formalarındandır. Küçələrə, məktəblərəvə digər obyektlərə şəhidlərin adlarının verilməsionların xatirəsinin gündəlik həyatın bir hissəsinəçevrilməsinə imkan yaradır. İnsanlar hər gün həminadlarla qarşılaşaraq Vətən uğrunda həyatını itirmişinsanların olduğunu xatırlayırlar.
Anım Gününün digər mühüm tərəfi şəhid ailələrinəgöstərilən diqqətdir. Şəhidlərin ailələri onlarınyoxluğunu hər gün hiss edir. Buna görə cəmiyyətin vədövlətin bu ailələrə münasibəti yalnız müəyyən birtarixlə məhdudlaşmamalıdır. Sosial müdafiə tədbirləri, mənzil təminatı, təhsil və digər sahələrdə yaradılanimkanlar şəhid ailələrinin qarşılaşdığı məsələlərinhəllinə yönəlir.
Ramil Mirzəyev,
YAP Xətai rayon təşkilatının sədri
