Dünyada siyasi və təhlükəsizlik reallıqlarının sürətlə dəyişdiyi bir dövrdə dövlətlər arasında əməkdaşlığın əhəmiyyəti daha da artır. Ortaq tarixə, mədəniyyətə və dəyərlərə malik ölkələrin bir araya gəlməsi yalnız dostluq münasibətlərinin qorunması deyil, həm də təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Türk Dövlətləri Təşkilatı da bu baxımdan getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanan platformaya çevrilir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə Bakıda keçirdiyi görüşdə səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, təşkilat daxilində əməkdaşlığın gündəliyi artıq yalnız siyasi və iqtisadi məsələlərlə məhdudlaşmır. Təhlükəsizlik, gənclər, mədəniyyət və xalqlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi də bu əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir.
TDT-yə üzv ölkələr geniş coğrafiyanı əhatə edir, mühüm enerji və nəqliyyat marşrutlarının üzərində yerləşir. Ortaq tarix və mədəniyyət isə bu ölkələr arasında əməkdaşlıq üçün əlavə imkanlar yaradır. Bu səbəbdən TDT-ni yalnız mədəni yaxınlıq platforması kimi qiymətləndirmək artıq kifayət deyil. Təşkilat siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığını genişləndirərək beynəlxalq müstəvidə daha fəal rol oynaya bilər. Bunun üçün mövcud potensialın real əməkdaşlıq mexanizmlərinə çevrilməsi əsas məsələlərdən biridir. İnkişafın əsas şərtlərindən biri sabitlik və təhlükəsizlikdir. Bu gün təhlükəsizlik anlayışı isə yalnız sərhədlərin qorunması ilə məhdudlaşmır. Terrorizm, transmilli cinayətkarlıq, narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi, kibertəhlükələr və informasiya məkanındakı risklər dövlətlərdən daha sıx əməkdaşlıq tələb edir. Bakıda TDT ölkələrinin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxslərinin bir araya gəlməsi də bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Təcrübə və məlumat mübadiləsi, mümkün risklərin əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsi və aidiyyəti qurumlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi ümumi təhlükəsizliyə xidmət edə bilər.
TDT-nin gələcəyində gənclərin rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Türk dövlətlərinin gəncləri arasında əlaqələrin genişləndirilməsi, birgə forumların, konfransların, təhsil və mədəniyyət layihələrinin keçirilməsi xalqlar arasında münasibətlərin daha da möhkəmlənməsinə imkan yaradır. Əsas məsələ yalnız tədbirlərin keçirilməsi deyil, gənclərin bir-birini yaxından tanıması və real əməkdaşlıq əlaqələri qurmasıdır. Bu gün yaranan dostluqlar və əməkdaşlıqlar gələcəkdə dövlətlərarası münasibətlərin də daha möhkəm sosial dayağına çevrilə bilər.
Türk dünyasının birliyinin əsas dayaqlarından biri də ortaq mədəni irsdir. Azərbaycanla Özbəkistan arasındakı münasibətlər bunun gözəl nümunəsidir. Bakıda Əlişir Nəvainin, Daşkənddə isə Nizami Gəncəvinin abidəsinin ucaldılması iki xalqın bir-birinin mədəni irsinə verdiyi dəyəri göstərir. Nizami və Nəvai əsrlər əvvəl yaşasalar da, onların yaradıcılığı bu gün də xalqlarımız arasında mənəvi körpü rolunu oynayır. Bu abidələr yalnız iki böyük şairin xatirəsinə ehtiram deyil, həm də ortaq mədəni dəyərlərin sərhəd tanımadığının simvoludur. Çünki xalqları yaxınlaşdıran yalnız siyasi və iqtisadi əlaqələr deyil, tarix, ədəbiyyat və mədəniyyət də bu birliyin mühüm dayaqlarıdır.
Prezident İlham Əliyevin görüşdə səsləndirdiyi fikirlər türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə genişləndiyini göstərir. Təhlükəsizlik, gənclər və mədəniyyət sahələrində əlaqələrin möhkəmləndirilməsi bu prosesin mühüm hissəsidir.
TDT-nin qarşısında böyük potensial var. Bu potensialın real nəticələrə çevrilməsi isə dövlətlər arasında ardıcıl və sistemli əməkdaşlıqdan asılıdır. Bu gün TDT-ni yalnız ortaq keçmişi paylaşan ölkələrin platforması kimi deyil, ortaq gələcəyə dair maraqları olan dövlətlərin əməkdaşlıq məkanı kimi də görmək mümkündür. Bizi yalnız tarix deyil, gələcəyə dair ortaq maraqlar da yaxınlaşdırır.
Aynur Şərif,
Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının əməkdaşı
