Azərbaycan Respublikası ilə Slovakiya Respublikasıarasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət, etimad vəbərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipləri əsasında inkişafedir. Son illərdə siyasi dialoqun intensivləşməsi, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi, parlamentlərarasıəməkdaşlığın fəallaşması və qarşılıqlı səfərlərinartması ikitərəfli münasibətlərin keyfiyyətcə yenimərhələyə yüksəldiyini göstərir. Xüsusilə 2024-cü ildəimzalanmış Strateji Tərəfdaşlığa dair Birgə Bəyannaməiki ölkə arasında əlaqələrin gələcək inkişafı üçünmühüm siyasi-hüquqi baza formalaşdırıb.
Azərbaycan Slovakiyanın müstəqilliyini tanıyan ilkdövlətlərdən biri olub. Slovakiya RespublikasıAzərbaycanın müstəqilliyini 24 yanvar 1992-ci ildətanıyıb, iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər isə23 noyabr 1993-cü ildə qurulub. Sonrakı dövrdəmünasibətlərin institusional əsasları ardıcıl şəkildəmöhkəmləndirilib. 2019-cu ildə Slovakiyanın Bakıdasəfirliyi fəaliyyətə başlayıb, 2023-cü ildə isəAzərbaycanın Bratislavada səfirliyi təsis edilib. Diplomatik nümayəndəliklərin fəaliyyət göstərməsisiyasi əlaqələrin inkişafına, iqtisadi əməkdaşlığıngenişlənməsinə və humanitar münasibətlərindərinləşməsinə mühüm töhfə verib.
İkitərəfli münasibətlərin inkişafında dövlət başçılarınınvə digər yüksək vəzifəli şəxslərin qarşılıqlı səfərlərimühüm rol oynayır. Prezident İlham ƏliyevinSlovakiyaya səfərləri, Slovakiyanın baş nazirlərinin, parlament rəhbərlərinin və xarici işlər nazirlərininAzərbaycana müntəzəm səfərləri iki ölkə arasındasiyasi dialoqun davamlı xarakter aldığını göstərir. Sonillərdə keçirilən görüşlər zamanı əməkdaşlığın yeniistiqamətləri müəyyənləşdirilib, qarşılıqlı maraqdoğuran regional və beynəlxalq məsələlər ətrafındageniş fikir mübadiləsi aparılıb.
Azərbaycan ilə Slovakiya arasında münasibətlərinmühüm xüsusiyyətlərindən biri onların yalnız siyasidialoqla məhdudlaşmamasıdır. Əməkdaşlıqiqtisadiyyat, energetika, nəqliyyat, sənaye, investisiyalar, kənd təsərrüfatı, elm, təhsil vəhumanitar sahələri də əhatə edir. Hər iki ölkə iqtisadiəlaqələrin genişləndirilməsi üçün mövcud potensialdandaha səmərəli istifadə olunmasına xüsusi önəm verir.
İqtisadi əməkdaşlığın inkişafı məqsədilə 2021-ci ildə“Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə SlovakiyaRespublikası Hökuməti arasında iqtisadi əməkdaşlıqhaqqında Saziş” imzalanıb və bu sənədə uyğun olaraqAzərbaycan–Slovakiya Birgə İşçi Qrupu yaradılıb. Bumexanizm iqtisadi əlaqələrin sistemli şəkildəinkişafına, biznes dairələri arasında əməkdaşlığıngenişləndirilməsinə və qarşılıqlı investisiyalarıntəşviqinə xidmət edir.
Son illərdə ticarət dövriyyəsinin artması daəməkdaşlığın inkişaf dinamikasını göstərən mühümgöstəricilərdən biridir. Azərbaycan Dövlət GömrükKomitəsinin məlumatlarına əsasən, iki ölkə arasındaticarət dövriyyəsi son illərdə artım tendensiyasınümayiş etdirib. Bu dinamika iqtisadi əlaqələringenişləndirilməsi üçün əlavə imkanların mövcudolduğunu göstərir. Bununla yanaşı, tərəflər ticarətinşaxələndirilməsi və yeni investisiya layihələrininhəyata keçirilməsi istiqamətində fəaliyyətlərini davametdirirlər.
Enerji sektoru Azərbaycan–Slovakiya münasibətlərininəsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. AzərbaycanAvropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsindəmühüm rol oynayan etibarlı tərəfdaşdır. Təbii qazixracının artırılması, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi vəbərpaolunan enerji sahəsində həyata keçiriləntəşəbbüslər Slovakiya üçün də xüsusi maraq kəsb edir. Bu sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi həmikitərəfli münasibətlərə, həm də Avropanın enerjitəhlükəsizliyinə mühüm töhfə verir.
Parlamentlərarası əlaqələr də münasibətlərininkişafında mühüm yer tutur. Azərbaycan MilliMəclisində Azərbaycan–Slovakiya parlamentlərarasıəlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Slovakiyaparlamentində də Azərbaycanı əhatə edənparlamentlərarası əməkdaşlıq qrupu mövcuddur. Parlament nümayəndə heyətlərinin qarşılıqlı səfərləriqanunverici orqanlar arasında dialoqun güclənməsinəvə siyasi münasibətlərin daha da möhkəmlənməsinəxidmət edir.
Son illərdə Azərbaycan ilə Slovakiya arasındahumanitar əməkdaşlıq da inkişaf edir. Təhsil, elm, mədəniyyət və turizm sahələrində həyata keçirilənlayihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanınmöhkəmlənməsinə şərait yaradır. Universitetlərarasıəlaqələrin genişləndirilməsi, tələbə mübadiləsiproqramları və mədəni tədbirlər münasibətlərin sosial-humanitar əsaslarını gücləndirən amillər sırasındadır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa vəyenidənqurma işlərində Slovakiya şirkətlərinin iştirakıda ikitərəfli əməkdaşlığın yeni istiqamətlərindənbiridir. Slovakiya şirkətlərinin “Ağıllı kənd” layihələrində iştirak etməsi Azərbaycanın işğaldanazad olunmuş ərazilərində müasir infrastrukturunqurulmasına və innovativ texnologiyaların tətbiqinətöhfə verir. Bu əməkdaşlıq iki ölkə arasındatərəfdaşlığın artıq konkret layihələr vasitəsilə inkişafetdiyini göstərir.
Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq damünasibətlərin mühüm istiqamətlərindəndir. Azərbaycan və Slovakiya BMT, ATƏT və digərbeynəlxalq platformalarda qarşılıqlı maraq doğuranməsələlər üzrə dialoqu davam etdirirlər. Tərəflərbeynəlxalq hüququn prinsiplərinə, dövlətlərinsuverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmətin vacibliyinidəfələrlə vurğulayıblar.
Azərbaycanın həyata keçirdiyi çoxşaxəli vəbalanslaşdırılmış xarici siyasət Slovakiya iləmünasibətlərin inkişafına da müsbət təsir göstərir. Avropa İttifaqının üzvü olan Slovakiya iləəməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanın Avropaölkələri ilə əlaqələrinin möhkəmləndirilməsibaxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qarşılıqlıetimada əsaslanan siyasi dialoq və praqmatikəməkdaşlıq modeli münasibətlərin gələcək inkişafıüçün əlverişli zəmin yaradır.
Bu gün Azərbaycan–Slovakiya münasibətləri stratejitərəfdaşlıq mərhələsinə yüksələrək siyasi, iqtisadi vəhumanitar sahələrdə yeni imkanlar açır. Dövlətbaşçıları arasında formalaşmış səmimi münasibətlər, hökumətlərarası əməkdaşlıq mexanizmlərinin səmərəlifəaliyyəti və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan layihələrinhəyata keçirilməsi ikitərəfli əlaqələrin daha damöhkəmlənəcəyini göstərir. Mövcud əməkdaşlıqmodeli həm Azərbaycan, həm də Slovakiya üçünqarşılıqlı fayda yaradır, eyni zamanda Avropa iləCənubi Qafqaz arasında tərəfdaşlığın inkişafınamühüm töhfə verir.
Ülvi Abbasov,
YAP Xətai Rayon Təşkilatının məsləhətçisi
