Azərbaycan və Türkmənistan arasında əsrlərə söykənən tarixi dostluq, mədəni yaxınlıq və qardaşlıq telləri bu gün keyfiyyətcə tamamilə yeni, strateji səviyyəyə qədəm qoyur. İyunun 22-də Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri, Prezident İlham Əliyev ilə keçirilən həm təkbətək, həm də geniş tərkibli görüşlər və ardınca mətbuata verilən bəyanatlar regional geosiyasətdə yeni bir səhifənin açıldığından xəbər verir. Bakıda imzalanan “Birgə Bəyanat” və qarşılıqlı sənədlər paketi sadəcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz regionunun iqtisadi-siyasi mənzərəsini formalaşdıran mühüm yol xəritəsidir.
Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatından və liderlərin görüşündən irəli gələn strateji tezisləri bir neçə mühüm istiqamətdə qruplaşdırmaq olar:
- Strateji tərəfdaşlıq və qarşılıqlı etimad
Dövlət başçısının bəyanatında ən mühüm məqamlardan biri iki ölkə arasında mövcud olan yüksək səviyyəli siyasi dialoq və qarşılıqlı etimaddır. Azərbaycan və Türkmənistan beynəlxalq platformalarda, o cümlədən BMT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində bir-birini mütəmadi dəstəkləyir. Bakıda imzalanan Birgə Bəyanat bu tərəfdaşlığı hüquqi cəhətdən daha da möhkəmləndirir və tərəflərin qlobal təhlükəsizlik, regional sabitlik məsələlərində eyni mövqedən çıxış etdiyini nümayiş etdirir.
- Enerji dialoqu: Qlobal bazarlara yeni nəfəs
Xəzər dənizinin nəhəng karbohidrogen ehtiyatlarına malik bu iki dövlətinin enerji sahəsindəki əməkdaşlığı təkcə ikitərəfli regional mövzu deyil, həm də qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas sütunlarından biridir. Görüşdə Xəzərdəki müştərək yataqların istismarı və Türkmənistan enerji resurslarının Azərbaycan üzərindən Qərb bazarlarına çatdırılması potensialı ətraflı müzakirə olunub. Liderlərin bu sahədəki qətiyyəti regional enerji xəritəsini yenidən formalaşdırmaq gücünə malikdir.
- Orta Dəhliz
Bu gün dünyanın diqqət mərkəzində olan “Orta Dəhliz” (Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) layihəsində Azərbaycan və Türkmənistan əsas coğrafi və logistik qovşaqlardır. Prezident İlham Əliyev öz bəyanatında nəqliyyat və logistika sahəsinə xüsusi toxunub:
- Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Türkmənbaşı Beynəlxalq Dəniz Limanı arasında koordinasiyanın artırılması;
- Dəmir yolları və bərə daşımalarının optimallaşdırılması;
- Şərq-Qərb marşrutu ilə yüklərin daşınma müddətinin azaldılması və həcminin artırılması
Bu inteqrasiya Asiya ilə Avropa arasında ən təhlükəsiz və qısa ticarət qapısını təmin edir.
- İqtisadi-ticari əlaqələr və investisiya mühiti
Görüşün iqtisadi kontekstində ticarət dövriyyəsinin şaxələndirilməsi və artırılması əsas hədəf kimi qoyulub. Kimya sənayesi, kənd təsərrüfatı, toxuculuq və rəqəmsal texnologiyalar sahəsində birgə müəssisələrin yaradılması planlaşdırılır. Prezidentlərin iradəsi ondan ibarətdir ki, mövcud iqtisadi potensial real rəqəmlərdə öz əksini daha qabarıq tapsın və hər iki ölkənin biznes dairələri üçün əlverişli investisiya mühiti genişləndirilsin.
- Humanitar və mədəni bağlar: Ortaq irs
Prezident İlham Əliyev bəyanatında iki xalqın ortaq dil, din və mədəniyyət köklərinə malik olmasını münasibətlərin ən möhkəm təməli adlandırıb. Elm, təhsil, mədəniyyət və turizm sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, gənclər arasında əlaqələrin intensivləşməsi xalqların bir-birinə daha da yaxınlaşmasını təmin edəcək.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Türkmənistan Prezidenti ilə Bakı görüşü və mətbuata verdiyi bəyanat sadəcə növbəti bir diplomatik təmas deyil, Xəzər regionunda sabitliyin, təhlükəsizliyin və rifahın təminatçısı olacaq böyük bir ittifaqın təzahürüdür. Bu bəyanat göstərir ki, Bakı və Aşqabad qlobal iqtisadi çağırışlara qarşı birgə strategiya yürüdür və bu müttəfiqlik Avrasiya məkanında yeni güclü geoiqtisadi reallıqlar diktə edir.
Heydər Rəhimov,
Nizami Bələdiyyəsinin sədr müavini
