Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə çıxışı ölkəmizin son illərdə rəqəmsal inkişaf sahəsində qazandığı mühüm nailiyyətlərin məntiqi davamı kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan artıq informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının tətbiqi, dövlət idarəçiliyində innovativ həllərin genişləndirilməsi və elektron xidmətlərin əlçatanlığının artırılması istiqamətində regionda qabaqcıl mövqelərdən birini tutur. Rəqəmsallaşma prosesi ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının əsas sütunlarından birinə çevrilərək həm iqtisadi artıma, həm də idarəetmədə şəffaflığın gücləndirilməsinə xidmət edir.
Son illərdə elektron hökumət infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi, dövlət xidmətlərinin vahid platformada birləşdirilməsi və rəqəmsal ödəniş mexanizmlərinin geniş tətbiqi mühüm nəticələr verib. Xüsusilə ASAN xidmət modelinin uğurlu fəaliyyəti dövlət-vətəndaş münasibətlərində keyfiyyətcə yeni mərhələ yaradıb. Bu model operativlik, şəffaflıq və rahatlıq prinsiplərinə əsaslanaraq vətəndaş məmnunluğunu əhəmiyyətli dərəcədə artırıb və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən nümunəvi təcrübə kimi qiymətləndirilib. Eyni zamanda, müxtəlif dövlət qurumlarının informasiya sistemlərinin inteqrasiyası xidmətlərin daha sürətli və effektiv göstərilməsinə imkan yaradıb.
Müşavirədə kibertəhlükəsizlik məsələləri xüsusi diqqət mərkəzində olub. Cənab Prezident bildirib ki, rəqəmsal transformasiya prosesində informasiya təhlükəsizliyi əsas şərtdir. Dövlət informasiya resurslarının qorunması, kritik infrastrukturun təhlükəsizliyinin təmin olunması və müasir şifrələmə texnologiyalarının tətbiqi bu sahədə əsas istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib. Qeyd olunub ki, qlobal miqyasda artan kiberhücumlar fonunda milli təhlükəsizlik sisteminin rəqəmsal komponenti daha da gücləndirilməlidir.
Regionların rəqəmsal infrastrukturunun inkişafı məsələsi də müşavirədə mühüm yer tutub. Genişzolaqlı internet şəbəkəsinin bütün yaşayış məntəqələrini əhatə etməsi, fiber-optik xətlərin çəkilişinin sürətləndirilməsi və ucqar ərazilərdə rəqəmsal xidmətlərə çıxışın təmin olunması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi vurğulanıb. Rəqəmsal bərabərliyin qorunması və bütün vətəndaşların eyni imkanlara malik olması sosial ədalət prinsiplərinin tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilib.
Artıq inkişaf etmiş ölkələrdə süni intellekt agentlərinin məmurlara gündəlik fəaliyyətlərdə yardım göstərməsi faktı göstərir ki, Azərbaycan bu trendləri gecikmədən mənimsəmək niyyətindədir. Cənab Prezident İlham Əliyev açıq şəkildə qeyd etdi ki, ötən il Azərbaycan aqressiv kiberhücuma məruz qalıb: “Biz onun mənbəyini də bilirik və lazımi tədbirlər də görülmüşdür.” Bu açıqlama göstərir ki, rəqəmsal inkişaf paralel olaraq kibertəhlükəsizlik strategiyasının gücləndirilməsi ilə müşayiət olunmalıdır. Artıq fəaliyyət göstərən Kibertəhlükəsizlik Mərkəzinin rolunun artırılması və konkret hədəflərin müəyyənləşdirilməsi rəqəmsal suverenliyin qorunmasının əsas şərtidir.
Fevralın 11-də keçirilən müşavirə Azərbaycanın inkişaf fəlsəfəsində yeni mərhələnin başlanğıc nöqtəsidir. Əgər əvvəlki mərhələ enerji diplomatiyası ilə xarakterizə olunurdusa, indi prioritet rəqəmsal diplomatiya və texnoloji suverenlikdir. Cənab Prezident İlham Əliyevin qəti mövqeyi isə bu prosesi siyasi iradə ilə təmin edir: “Bu sahəyə daha güclü təkan verməliyik.” Azərbaycan artıq enerji və nəqliyyat dəhlizlərinin qurucusu kimi tarixə düşüb. İndi isə qarşıda duran vəzifə – rəqəmsal dəhlizlərin memarı olmaqdır. Bu isə təkcə texnoloji layihə deyil, milli gücün, strateji baxışın və dövlətçilik iradəsinin təntənəsidir. Yeni rəqəmsal arxitektura güclü dövlətin, müasir cəmiyyətin və qlobal rəqabətə hazır Azərbaycanın gələcək yol xəritəsidir.
Yalçın İsmayılov,
YAP Ağstafa rayon təşkilatının sədr müavini
