AnalitikaGündəmSiyasət

Yeni Azərbaycan Partiyası və müstəqil dövlət quruculuğu prosesi

Müstəqil dövlətin qurulması yalnız siyasi müstəqilliyin elan edilməsi ilə başa çatan proses deyil. Dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi hüquqi institutların yaradılmasını, iqtisadi müstəqilliyin təmin edilməsini, milli təhlükəsizliyin qorunmasını, beynəlxalq əlaqələrin inkişafını və cəmiyyətin ümumi məqsədlər ətrafında birləşdirilməsini tələb edir. Azərbaycan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bu istiqamətlərdə mürəkkəb sınaqlarla üzləşdi. Həmin dövrün siyasi və sosial reallıqları ölkədə yeni idarəçilik yanaşmalarına və dövlətçilik məsələlərini əsas götürən siyasi təşkilatlanmaya ehtiyac yaratdı. Yeni Azərbaycan Partiyasının 21 noyabr 1992-ci ildə təsis olunması Azərbaycanın müasir siyasi tarixində bu proseslə bağlı mühüm hadisələrdən biri oldu.

Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan həm daxili siyasi problemlər, həm də Ermənistanın hərbi təcavüzü ilə üzləşirdi. Ərazilərin işğalı, qaçqın və məcburi köçkünlərin ağır vəziyyəti, iqtisadi çətinliklər və dövlət idarəçiliyindəki qeyri-sabitlik ölkənin gələcəyi üçün ciddi risklər yaradırdı. Yeni dövlətin qarşısında dayanan əsas vəzifələrdən biri müstəqilliyin real məzmunla möhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının fəaliyyət qabiliyyətinin artırılması və cəmiyyətin təhlükəsizliyinin təmin olunması idi. Bu şəraitdə ölkənin müxtəlif bölgələrindən olan ziyalıların Heydər Əliyevə müraciəti və yeni siyasi partiyanın yaradılması təşəbbüsü meydana çıxdı.

Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis edilməsi dövlət quruculuğu məsələlərinin siyasi gündəmdə daha sistemli şəkildə müzakirə olunmasına şərait yaratdı. Heydər Əliyevin dövlətçilik təcrübəsi və siyasi baxışları partiyanın ideoloji əsaslarının formalaşmasında mühüm rol oynadı. Təşkilatın fəaliyyətində müstəqilliyin qorunması, milli maraqların müdafiəsi, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və Azərbaycanın inkişaf perspektivlərinin müəyyənləşdirilməsi kimi məsələlər ön plana çəkildi. Partiyanın yaranması ilə ölkənin siyasi həyatında yeni təşkilatlanma mərhələsi başlandı.

1993-cü ildə Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə qayıdışı dövlət quruculuğu prosesində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Həmin dövrdə siyasi qarşıdurmaların aradan qaldırılması, dövlət idarəçiliyinin bərpası və təhlükəsizlik məsələlərinin həlli təxirəsalınmaz vəzifələr idi. Dövlət institutlarının fəaliyyətinin möhkəmləndirilməsi, ölkədə idarəolunma imkanlarının artırılması və ictimai sabitliyin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirildi. Dövlət quruculuğunun bu mərhələsi müstəqilliyin qorunması ilə yanaşı, gələcək inkişaf üçün hüquqi, siyasi və iqtisadi əsasların yaradılmasını da nəzərdə tuturdu.

Müstəqil dövlətin hüquqi təməllərinin formalaşdırılması quruculuq prosesinin əsas istiqamətlərindən biri idi. 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi dövlət hakimiyyətinin təşkili, vətəndaşların hüquq və azadlıqları, eləcə də dövlətlə cəmiyyət arasındakı münasibətlərin əsas prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm hadisə oldu. Konstitusiya müstəqil Azərbaycanın hüquqi sisteminin əsasını təşkil etdi və dövlət idarəçiliyinin qanunvericilik çərçivəsində həyata keçirilməsi üçün baza yaratdı. Hüquqi dövlət quruculuğu isə zamanla qanunların təkmilləşdirilməsi, dövlət xidmətlərinin inkişafı və vətəndaşların hüquqlarının qorunması istiqamətində davam edən prosesdir.

Dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsində iqtisadi potensialın artırılması da həlledici əhəmiyyət daşıyırdı. İqtisadiyyatı zəif olan dövlətin sosial problemləri həll etmək, müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək və beynəlxalq münasibətlərdə sərbəst qərarlar qəbul etmək imkanları məhdudlaşa bilər. Buna görə də Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasında enerji resurslarından səmərəli istifadə, xarici investisiyaların cəlb edilməsi, infrastrukturun yaradılması və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi mühüm yer tutdu. Sonrakı illərdə enerji və nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi ölkənin regional iqtisadi əməkdaşlıqdakı rolunu artırdı.

İqtisadi müstəqillik yalnız təbii sərvətlərdən əldə olunan gəlirlərlə ölçülmür. Müasir dövlət üçün qeyri-neft sektorunun inkişafı, kiçik və orta sahibkarlığın dəstəklənməsi, kənd təsərrüfatının səmərəliliyinin artırılması və yüksək texnologiyalara əsaslanan istehsalın genişləndirilməsi də vacibdir. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi xarici bazarlardakı dəyişikliklərə qarşı dayanıqlılığı artırır və yeni iş yerlərinin yaradılmasına imkan verir. İnsan kapitalına investisiya, keyfiyyətli təhsil və peşə hazırlığı da bu prosesin ayrılmaz hissəsidir.

Müstəqil dövlət quruculuğunun digər mühüm istiqaməti Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində özünəməxsus yer tutması idi. Xarici siyasətdə milli maraqların müdafiəsi, müxtəlif ölkələrlə qarşılıqlı faydalı əlaqələrin yaradılması və regional əməkdaşlıq imkanlarından istifadə ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət etdi. Azərbaycan enerji, nəqliyyat və logistika layihələrində iştirakını genişləndirərək Şərqlə Qərb arasında əlaqələrin inkişafına töhfə verən ölkələrdən birinə çevrildi. Beynəlxalq əməkdaşlığın davamlılığı isə siyasi dialoq, iqtisadi tərəfdaşlıq və qarşılıqlı öhdəliklərin yerinə yetirilməsi ilə bağlıdır.

Yeni Azərbaycan Partiyasının dövlət quruculuğu prosesindəki yeri onun siyasi fəaliyyəti, təşkilati strukturları və dövlətçilik məsələlərinə münasibəti kontekstində qiymətləndirilir. Partiyanın ölkənin müxtəlif bölgələrində fəaliyyət göstərən təşkilatları ictimai-siyasi həyatın yerli səviyyədə təşkilində iştirak edir. Siyasi təşkilatların cəmiyyətlə əlaqələri insanların ehtiyaclarının öyrənilməsi, müxtəlif məsələlərin müzakirəsi və ictimai təşəbbüslərin irəli sürülməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu fəaliyyətin keyfiyyəti isə açıq ünsiyyət, məsuliyyətli yanaşma və ictimai gözləntilərə uyğun təşəbbüslərlə müəyyən olunur.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə dövlət quruculuğu prosesinin mühüm istiqamətləri sırasında iqtisadi modernləşmə, müdafiə potensialının artırılması, sosial infrastrukturun inkişafı və Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin gücləndirilməsi yer almışdır. Regionların inkişafı, yolların və digər infrastruktur obyektlərinin tikintisi, sosial xidmətlərin genişləndirilməsi və müasir idarəçilik imkanlarının artırılması ölkənin müxtəlif bölgələrinin inkişafına yönəlmiş tədbirlər sırasındadır. Bu siyasətin davamlı nəticələr verməsi üçün iqtisadi səmərəlilik, şəffaf idarəçilik və vətəndaşların ehtiyaclarının nəzərə alınması mühüm amillərdir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası dövlət quruculuğu tarixində xüsusi mərhələ təşkil edir. 2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə olunan Qələbə uzun illər davam edən işğal probleminin həllində dönüş yaratdı. 2023-cü ildə ölkənin bütün ərazisində suverenliyin tam bərpası müstəqil dövlətin konstitusion ərazisində hakimiyyətini təmin etməsi baxımından əhəmiyyətli hadisə oldu. Bu nəticələrdən sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası, təhlükəsizliyin təmin olunması, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərinə çevrildi.

Dövlət quruculuğu ərazi bütövlüyünün təmin olunması ilə yekunlaşmır. Müasir mərhələdə əsas məsələlərdən biri iqtisadi imkanların genişləndirilməsi, sosial rifahın yüksəldilməsi, təhsilin keyfiyyətinin artırılması və innovativ inkişafın sürətləndirilməsidir. Dövlət institutlarının səmərəliliyi, vətəndaşların hüquqlarının qorunması, ictimai xidmətlərin əlçatanlığı və cəmiyyətin qərarvermə proseslərində iştirakı müstəqilliyin gündəlik həyatda hiss olunmasına təsir göstərir. Güclü dövlət yalnız təhlükəsizlik və idarəçilik imkanları ilə deyil, vətəndaşların həyat keyfiyyətinə yaratdığı şəraitlə də səciyyələnir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmasından keçən dövr Azərbaycanın siyasi və dövlətçilik tarixinin mühüm mərhələlərini əhatə edir. Partiyanın təsis olunduğu şərait, Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi, sonrakı inkişaf mərhələləri və Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə həyata keçirilən siyasət ölkənin müasir siyasi mənzərəsinin əsas mövzuları sırasındadır. Bu tarixi proseslərə münasibət bildirərkən dövlət quruculuğunun çoxşaxəli xarakterini nəzərə almaq vacibdir: siyasi qərarlar, hüquqi institutlar, iqtisadi islahatlar, beynəlxalq əməkdaşlıq və cəmiyyətin fəal iştirakı bir-biri ilə əlaqəli şəkildə nəticə yaradır.

Bu gün Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişafı qarşıya yeni vəzifələr qoyur. İnsan kapitalının gücləndirilməsi, müasir texnologiyaların tətbiqi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, regionlar arasında inkişaf fərqlərinin azaldılması və sosial imkanların genişləndirilməsi gələcək strategiyanın mühüm istiqamətləridir. Dövlətçilik ənənələrinin qorunması ilə yanaşı, yeniliyə açıq olmaq və dəyişən dünya şəraitinə uyğunlaşmaq da zəruridir. Müstəqil dövlət quruculuğunun davamlılığı məhz güclü hüquqi əsasların, səmərəli idarəçiliyin, iqtisadi dayanıqlılığın və vətəndaş məsuliyyətinin birgə inkişafı ilə təmin olunur.

Zeynəb Əliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı

 

Oxşar Xəbərlər

Back to top button